Ik ben Clara, 62 jaar. Na een relatie van 40 jaar ben ik sinds 27 maart 2025 weduwe. We hadden een druk en dynamisch neurodivergent gezin. Vier kinderen en drie kleinkinderen rijk.
Vanaf mijn 17e werk ik in de zorg. Ik heb altijd van mijn werk als verpleegkundige gehouden en vaak stond dit in prioriteit hoger dan mijn gezin. Ik heb hier altijd veel kwaliteiten van autisme in kwijt gekund, ook in alle jaren dat ik nog geen diagnose had. Mijn diagnose autisme kwam pas in 2023 toen ik vastliep in een vervolgopleiding.
2025 was mijn jaar van rouw, autisme, een autistische burn-out en veerkracht.
Mijn burn-out
Ik zit op de bank, een rustige dinsdagochtend in juni 2025. In de kamer spelen twee jongetjes van 5 en 7 jaar, mijn kleinzonen. Ze logeren een nachtje bij mij.
Donderdag heb ik nog één avonddienst in de wijk te werken en dan een week vakantie. Mijn eerste vakantie zonder mijn man. De maand april was ik nog extra vrij en op 1 mei begon ik weer met werken. Weinig diensten, niet druk, maar ik ben gesloopt.
En zo ineens, uit het niets, terwijl ik op de bank zit… BAM!!!!
De mokerslag van de burn-out knalt zo mijn leven binnen.
Het is 11 uur en het enige wat ik nog kan bedenken is dat ik de dienst donderdag niet kan doen. Ik kan het gewoon niet!
Gelukkig kan ik na enig overleg mijn dienst kwijt aan een invaller. Ik ervaar rust. Nu heb ik zomaar op dinsdag al vakantie. Ik rommel in de tuin, word heel gelukkig van grasjes trekken tussen de tegels. Ik doe mijn boodschappen en als die maar op een briefje staan komt het wel goed. Ik lummel en klungel wat raak. Ben traag in handelen en denken. Maar niet vervelend.
Na een paar dagen volgt echter alweer de onrust, want er staat immers alweer een dienst op mijn kalender. Eén dienst in een week. Ik doe die dienst, dat is immers zo gepland in het rooster.
Nachten ervoor slaap ik al niet, sta op mijn werkdag in tranen op, eet mijn brood samen met mijn tranen en op de fiets naar mijn werk rollen de tranen over mijn wangen. Uiteraard werk ik mijn route zoals het hoort, want ik wil immers niet dat de cliënt hier last van heeft.
En ik ben moe, zo verschrikkelijk moe. Op deze manier heb ik juni gewerkt en omdat ik zo moe was kreeg ik de aanpassing dat ik in juli maar één ochtend per week zou werken.
Daarbij had ik zelf al bedacht dat ik dan in augustus natuurlijk naar twee ochtenden zou gaan. Ik mocht dan wel in de rouw zijn, maar werk is werk, daar word ik tenslotte voor betaald.
Wat echter gebeurde was dat ik vast ging lopen in mijn rouw. Ik, die altijd zo rationeel was, alles zo goed op een rijtje had. Ik liep volledig vast en verloor mijzelf. Ik zie mij nog op de bedrand zitten in de nacht, me afvragend wie ik nou toch eigenlijk nog was.
Ik denk in beelden en zie mezelf dobberend in een kuipje op zee, met loshangende touwtjes, los van mezelf, los van mijn geliefde, los van mijn werk. Alleen nog met een dun lijntje vast naar mijn kinderen.
Aan de buitenkant zag je niets aan mij. Ik ben door de jaren heen een kampioen maskeren en camoufleren geworden, ik was het mij niet eens bewust. Ik heb mezelf altijd als mentaal heel sterk gezien, maar besefte dat ik dit nu even niet was. Wel ben ik er altijd van overtuigd gebleven dat ik dit wel weer zou worden.
In augustus heb ik via het werk een psychologe thuis gehad voor een paar gesprekken. Werkafspraken gemaakt naar een minimale inzet, want ik wilde mij niet ziekmelden. Ik was in de volle overtuiging dat wanneer ik dat zou doen ik nooit meer terug zou komen. Maar één ochtend in de week ging ook niet. Totale mentale uitputting en ontkoppeling, dat was wat ik ervaarde.
Zolang ik rustig thuis mijn eigen gang kon gaan voelde ik mij best redelijk, althans dat dacht ik toen. Elke gedachte richting werk leverde torenhoge stress op en ik had voortdurend in mijn hoofd dat ik zo snel mogelijk weer mijn 20 uur per week moest zien te werken, terwijl ik alle ruimte kreeg van mijn werk.
De maand september had ik vakantie en ging ook werkelijk op vakantie. Een busreis, met 45 man, naar Kroatië en Slovenië. Mooi, onbekend terrein voor mij en ook om die reden gekozen. Maar totaal overprikkeld.
Overdag mijn masker op en ervoor gaan. Ik heb ook echt wel genoten. Maar elke avond na het diner vluchtte ik naar mijn hotelkamer en zat dan uren in een kleurboekje te kleuren om weer tot rust te komen.
En ik was bang voor mezelf. Een kamer op driehoog, een raam dat open kon en een rolluik dat naar beneden gelaten kon worden. Ik durfde niet met open raam te slapen uit angst dat ik misschien in de nacht rare dingen zou gaan doen en naar beneden zou springen. Volstrekt onlogische gedachte, want ik had geen enkele behoefte om zoiets te gaan doen, maar mijn angst was echt.
Per 1 oktober heb ik mij toen volledig ziekgemeld en ben dat op dit moment nog steeds.
De gesprekken met de psycholoog hadden omwille van de kosten plaatsgemaakt voor bezoekjes bij de POH-ggz. Daar had ik een goede klik mee en fijne gesprekken. Alleen, net als de psycholoog, kreeg ik als advies dat ik lief voor mezelf moest zijn en leuke dingen moest gaan doen.
Hoe dan???
Ook werd benoemd dat mijn probleem niet vanuit rouw kwam, maar een autistische burn-out was vanuit het korte en heftige ziekteproces en overlijden van mijn man. Dat ik zo op mijn tenen had gelopen en onder zware stress had gestaan. Ik had nog nooit van een autistische burn-out gehoord. Weer wat geleerd.
Vervolgens kwam de bedrijfsarts in beeld. Een hele rustige aardige man die direct zei dat ik zeker weer aan het werk zou komen, want ik had altijd gewerkt. Daar ging ik thuis uitgebreid over nadenken. Ook gaf hij aan dat ik mijn masker bij hem af mocht zetten omdat het hier (spreekkamer) veilig was.
Veilig?? Nou, echt niet. Ik stond stijf van de stress.
De bedrijfsarts was van mening dat de begeleiding van de POH-ggz niet voldoende was, dat alleen een klik niet voldoende was. Dus, volgzaam als ik was (ik had totaal geen eigen mening meer), heb ik een autismecoach gevonden. Toevallig ook een man, net als mijn POH, en zelf ook autisme. Ook een goede klik mee.
Best een kostenplaatje, want dit was iemand met een eigen praktijk, maar ik heb er veel aan gehad. Op zijn advies heb ik de bedrijfsarts een brief gemaild waarin ik het verhaal heb gedaan hoe ik in mijn werk altijd zo op mijn tenen had gelopen en daar mentaal een heel hoge prijs voor had betaald.
Elk bezoek aan de bedrijfsarts bleef stressvol en ik werd nu door een collega begeleid die meeging naar de afspraken. Ik ging braaf naar teamoverleg elke drie weken en kon eerder weggaan als het teveel werd.
En altijd die druk die ik mezelf oplegde richting een snelle terugkeer. Ik zat mezelf heel erg in de weg en dit belemmerde mijn herstel.
Maart 2026 bracht mij een kantelpunt in mijn herstel. Ik ging een paar dagen alleen naar Vlieland. De datum van mijn man zijn verjaardag viel hier ook in. Uren gewandeld langs het strand, door de duinen en het bos. Letterlijk uitgewaaid. Ik heb het altijd nodig gehad om alleen te kunnen zijn en dit heeft mij ontzettend goed gedaan.
Op advies van mijn autismecoach ben ik vrijwilligerswerk gaan doen. Dit naar aanleiding van een opmerking van mij dat ik mijn pensioen naar voren wil halen, naar maart 2027, en dan iets zou willen doen omdat ik daar naast werk nooit energie voor over had.
Zijn advies was om het om te draaien. Nu vrijwilligerswerk oppakken en dan kijken waar nog ruimte bleef voor werk. Dat was voor mij het kantelpunt waarin ik mijn dwang en drang naar werk kon loslaten en mij echt ging richten op mijn mentale gezondheid en weg naar herstel.
Ik vond iets wat bij mij past, de Herstelruimte, waar mensen met mentale problemen kunnen binnenlopen voor een praatje, kop koffie of een activiteit. Alle vrijwilligers en ervaringsdeskundigen hebben ook hun mentale rugzak en wat het vooral zo waardevol maakt is dat er niet geoordeeld wordt. Ik zit hier op mijn plek. Vrijdagochtend is mijn vaste ochtend daar.
En ben nu, eind mei, heel voorzichtig weer een uurtje mee de wijk in geweest. Ik ervaar hier weer ruimte voor. Niet meer om terug te keren naar 20 uur in de week, maar om te zien wat haalbaar is. Wanneer dat gaat kan ik langzaam opbouwen en hoop ik na mijn vervroegde pensioen nog invaller te kunnen zijn. Alleen maar in de ochtend werken, daar heb ik de meeste energie.
Langzaamaan lukt ook lezen weer. Waar ik eerder een boek per dag las, kon ik vorig jaar geen drie zinnen lezen en was ik de draad al kwijt.
Ik heb veel geleerd in 2025. Leren omgaan met verlies, rouw, de autistische burn-out en weer opklimmen. Ervaren dat ik fysiek fit was en tegelijkertijd mentaal compleet uitgeput. Ik heb geleerd dat ik niet altijd sterk hoef te zijn en ben veel milder voor mezelf geworden.
In oktober ben ik na 45 jaar weer gaan tekenen. Terug naar iets vertrouwds uit mijn kindertijd. Ik tekende alles wat in mijn hoofd zat. In een hyperfocus rolden er drie tekeningen per dag uit mijn handen. Ik maak er albums van, gecombineerd met foto’s en mooie teksten. Ondertussen ben ik aan mijn vierde album bezig.
Ik heb mijn levensverhaal getekend, waar ik in mijn eigen tekeningen het autisme al herken bij het tweejarige meisje van destijds. Ik heb een album van mijn rouwjaar en een van mijn herstel getekend.
Voor mij heeft dat helend gewerkt. Op die manier verwerk ik het overlijden van mijn liefste, maar ook de rouw van mijn late diagnose, mijn autistische burn-out en wat er maar in mijn hoofd zat. Nu werk ik aan een album waarin ik vooral de positieve kanten teken die autisme mij brengt.
Nu ik herstellend ben van de autistische burn-out besef ik pas goed hoe slecht het mentaal met mij ging. Ik hoop dan ook oprecht dat het mij lukt om beter naar mezelf te leren luisteren en niet weer continu over alle grenzen heen te gaan.
Tot slot
Wat mij heel erg heeft geholpen is praten, tekenen, wandelen, fietsen en lummelen. Kortom, mogen doen wat ik op dat moment wilde en me daar niet schuldig over voelen. Dat was een lange weg met veel hobbels.
Ik ben er nu veel beter aan toe, maar besef ook dat ik een mentale kwetsbaarheid zal houden en ik heb dit voor mezelf ook geaccepteerd.
2025 was een heel zwaar jaar, maar ik mag ervaren dat ik er ook sterker door ben geworden.
Voor iedereen die worstelt met zijn of haar mentale problemen: probeer lief voor jezelf te zijn en houd moed!
Ook een gastblog schrijven voor Neurodivers Denken?
Heb jij een ervaring, inzicht, verhaal, beeldverhaal of onderwerp waarvan je denkt: dit zou anderen kunnen helpen of herkenning kunnen geven? Dan nodigen we je van harte uit om een gastbijdrage aan te leveren.
Je hoeft geen schrijver te zijn en een diagnose is niet noodzakelijk. Persoonlijke ervaringen, herkenning en echtheid vinden wij belangrijker dan perfecte teksten.
Eenmalig bijdragen mag, vaker ook. Tekst, beeldverhaal of een andere creatieve vorm, we denken graag met je mee.
Interesse? Stuur een bericht naar nanda@neurodiversdenken.nl.
