Hallo allemaal,
Ik schrijf dit blog onder het pseudoniem ‘Nova’. Ik ben sinds een jaar of vijf gediagnosticeerd met hoogbegaafdheid en sta op de wachtlijst voor diagnostiek voor ADHD. Met de jaren weet ik steeds beter hoe ik mijn leven zo kan inrichten dat er balans is. Of nou ja, zo veel balans als er kan zijn op de dunne evenwichtsbalk van mijn leven.
Er is echter één terugkerend ding dat die balans steeds overhoop gooit: vakantie.
Waar vakantie voor veel mensen iets is om naar uit te kijken, levert het voor mij gemengde gevoelens op. Aan de ene kant verheug ik me van tevoren op het ‘niet moeten’ en op het uitslapen. Aan de andere kant voel ik me meestal het meest ongelukkig op vakantie. Alle structuur valt weg, de activiteiten zijn minder uitdagend dan mijn werk en op vakantie naar het buitenland mis ik de sociale prikkels die ik nodig heb om me gelukkig te voelen. Alleen diepgaand sociaal contact geeft echt voldoening.
Aangezien ik docent ben, heb ik regelmatig en relatief veel vakantie. Dit klinkt voor sommige mensen als hét voordeel van deze baan, maar is voor mij juist echt een nadeel.
Ik heb lang gedacht dat er iets mis met me was, helemaal omdat iedereen altijd het woord ‘genieten’ gebruikt in de context van vakantie. En daar liep ik dan, in de zon, met het prachtigste uitzicht, een ijsje en een lieve jongen naast me, vast in mijn hoofd, met eindeloos de gedachte waarom ik dan niet gelukkig kon zijn, want er was toch niets aan de hand?
De lucht was stralend blauw en in mijn hoofd was het pikzwart.
Existentiële vragen bleven maar terugkomen, terwijl voor mijn gevoel iedereen om me heen aan het genieten was.
Wat kunnen diagnoses, therapie en medicatie dan een verschil maken!
Diagnose
Zowel bij extraverte hooggevoeligheid, wat dan weer veel overlap heeft met hoogbegaafdheid, als bij ADHD zijn er verschillen in hoe je brein werkt ten opzichte van neurotypische mensen. Bij extraverte hooggevoeligheid wordt dopamine sneller afgebroken en bij ADHD zijn je dopaminelevels van nature lager. Onderprikkeling ligt dus altijd op de loer.
Mijn normale leven heb ik daarop ingericht, met een goede structuur van sociale prikkels, uitdaging en uitrusttijd. In vakanties valt dit weg. Ik heb dus moeten leren om die structuur zelf aan te brengen.
Ik plan nu mijn eigen scholing, tijd met vrienden en in de zomervakantie zelfs een bijbaantje om balans te houden. Een ideale structuur is voor mij om de dag iets sociaals en om de dag tijd voor mezelf mét uitdaging, zoals bijscholing of lesvoorbereiding voor na de vakantie. Niet het stereotype beeld van vakantie, wel mijn ideaalbeeld.
Een paar weken vul ik op die manier in en dan is het tijd om mijn bijbaantje te beginnen. Die uitdaging geeft me een boel voldoening.
Therapie
Tijdens therapie heb ik geleerd, en ben ik nog steeds lerende, dat dit fenomeen van moeite hebben met vakanties hoort bij de labeltjes die ik heb. Dat ik dat mag accepteren en van andere dingen mag genieten dan anderen.
Waar anderen genieten van op vakantie gaan, ga ik liever maximaal vijf of zes dagen weg en bel ik met regelmaat met vriendinnen om aan mijn behoefte aan sociaal contact te voldoen. Waar sommige mensen genieten van weken nietsdoen, geniet ik van fysieke inspanning, uitstapjes met vrienden en familie, mezelf ontwikkelen en mijn bijbaantje.
Medicatie
Sinds een tijdje heb ik dexamfetamine voorgeschreven gekregen. Wat maakt dat een verschil!
Waar ik eerder altijd minimaal twee gedachtensporen had, en ik dus prima kon doen alsof ik het leuk had terwijl op het andere spoor mijn hoofd mezelf afkraakte of bleef lastigvallen met existentiële twijfels, heb ik er nu nog maar eentje.
Dat betekent dat ik vaker met één ding tegelijkertijd bezig kan zijn en daar voldoening uit kan halen, omdat er geen eindeloze stroom nare gedachten op de achtergrond speelt. Ook maakt dexamfetamine dat mijn dalen minder diep zijn, zonder dat de pieken minder hoog zijn. Wat geweldig!
Dat maakt negatieve emoties ook een stuk beter te verdragen.
Als ik dit nu zo opschrijf, dan klinkt het misschien alsof ik mijn weg wel heb gevonden. Toch ben ik vaak weer verbaasd over de onderprikkeling die onvermijdelijk toeslaat aan het begin van de vakantie.
Soms maak ik de fout om te denken dat ik het wel aankan en plan ik te weinig structuur. Soms is iemand ziek of zegt iemand af, waardoor mijn structuur wegvalt. Soms zit het leven gewoon even tegen.
Aangezien ik heb opgemerkt dat ik dan steeds tegen hetzelfde aanloop, heb ik een vakantiehandleiding gemaakt, volledig geschreven tijdens vakanties, want dat geeft prikkels ;), waarin ik mezelf stappen geef om er weer bovenop te komen.
En dan, na een tijdje, vind ik een nieuw ritme en lukt het me, op mijn manier, om te genieten van vakantie.
Dan wandel of ski ik in de bergen, heb ik een fijn diep gesprek met een vriendin, ga ik uit met mijn oma, leer ik iets interessants tijdens een nascholing, knutsel ik een middag met dexamfetamine op, maak ik een lessenreeks voor na de zomer, barbecue ik met mijn vrienden en heb ik plezier met mijn bijbaantje.
Nu ik weet wie ik ben, daar compassie mee heb en mijn vakanties daarop inricht, lukt genieten een stuk beter.
Het onderprikkeld zijn en voelen heb ik bij mij enigszins vermeden door met een camper rond te gaan trekken. Steeds om de 3 dagen naar een andere plek en af en toe een excursie via de vvv. Je komt dan in het buitenland goed aan je trekken en leert ook nog eens wat als je ook de lokale cursussen en uitstapjes doet. Zo ben ik ooit eens in Duitsland in een viaduct geweest en naar het eckveldermaar. Ook bij een kürort kan je vaak leuke dingen doen. Zo hebben we er naar concerten geweest en een paar keer gezongen in een projectkoor.
Misschien ook iets voor jou?