Bij een herstelgerichte zelfontwikkelingscursus: werken met eigen ervaring, hebben Nanda en ik elkaar leren kennen. Met sommige mensen is het bewijzen van spreken “liefde op het eerste gezicht.” Die mensen hoef je maar aan te kijken en je weet: wij hebben aan een half woord genoeg. Nanda is voor mij zo’n iemand!
Als betrokken en ook nieuwsgierige vriendin bezocht ik de thema-avond van de Vrouwen en Autisme Club: VAN OVERLEVEN NAAR LEVEN. Nanda leest diverse passages voor uit haar boek: Tussen mensen, maar alleen. Haar boek en levensverhaal vormen een mooie rode draad door de hele avond.
Ik heb haar boek ook gelezen. Het heeft me vaak tot tranen toe geëmotioneerd. Haar boodschap over tussen de mensen zijn, maar je toch afzijdig voelen en een tweederangsgevoel ervaren, is heel herkenbaar. Het voelt bijna alsof die speciaal voor mij persoonlijk geschreven is. Heel bijzonder als iemand anders precies de juiste woorden heeft voor wat jij voelt. Luisteren naar Nanda’s ervaringsverhaal blijft voor mij iets met een gouden randje. Elke keer ontdek ik weer een nieuw laagje in mezelf en het verhaal.
De zaal gaat open om 18:45, en de lezing begint om 19:00 uur. Bij binnenkomst voelde ik het meteen. Nog voordat er iets gezegd werd. Het was geen groot moment, maar een onderbuikgevoel dat zei: Goed dat je er bent, hier mag je vrijuit praten en je ongemaskeerde gezicht laten zien. Alsof er ruimte was om even te mogen landen. Dat is in een maatschappij die niet gemaakt is voor neurodiverse denkende mensen een hele verademing.
Een terloopse opmerking in de pauze over hoe onprettig een balpen schrijft op een ribbelig tafelblad bevestigt mijn gevoel. Zoiets onbenulligs misschien, maar juist daarin zat voor mij veel betekenis. Aandacht voor kleine ongemakken, zonder ze weg te wuiven. Het gaf me het gevoel dat hier oog was voor hoe dingen echt ervaren worden.
Ik zie mensen zoals Nanda Remkes en Marion van Creij (oprichter van Vrouwen en Autisme Club) als pioniers in een maatschappelijk verhaal dat groter is dan henzelf. Marion geeft binnen haar mogelijkheden een podium aan Nanda en haar herstelverhaal. En Nanda vertelt binnen haar mogelijkheden haar herstelverhaal op dat podium. In mijn ogen is deze samenwerking een typisch voorbeeld van women supporting women!
Een ander moment waarop het begrip “vrouwen dragen elkaar” ook zichtbaar werd. Was tijdens het gesprek over dat we als vrouw met autisme op sommige vlakken in het sociale verkeer niet kunnen voldoen aan die maatschappelijke sociale verwachting en norm. Op dat moment werd voor mij zichtbaar wat het betekent als vrouwen elkaar echt dragen. Niet als slogan, maar in de praktijk. Mooi om die universele (er)herkenning terug te zien bij iedereen.
Nanda deelt ook iets over herstel. Door een ijzersterk visueel voorbeeld blijft haar boodschap goed hangen. Nanda heeft twee mokken in haar hand. Een is puntgaaf en de andere zit vol barsten gevuld met gouden lijm. Ze vertelt hierbij dat de meeste mensen bij herstel denken: Door in therapie te gaan ga ik weer terug naar de puntgave ik.
Maar teruggaan naar start kan alleen bij Monopoly, zo werkt het niet in het echte leven. Het beeld van de twee mokken maakte dat heel concreet. Die twee mokken zo naast elkaar brengt me in gedachten terug naar waar het om draait bij herstelgericht bezig zijn. Wat ik ook herken in het verhaal van Nanda rondom herstel, is de zoektocht en worsteling met: Oké, ik heb nu bepaalde diagnoses, maar hoe ga ik hier dan nu mee verder?!
Zelf leef ik niet zo in de illusie dat ik door therapie of gesprekken met een psycholoog schoon schip maak en weer vrolijk opnieuw kan beginnen. Ik geloof in de kracht van Kintsugi (letterlijk “gouden verbinding”). Dit is een eeuwenoude Japanse techniek waarbij breuken niet worden verborgen, maar juist worden benadrukt met goud. Het leven is nu eenmaal tekenend. Die krassen blijf je zien of je dat nu wil of niet. De kunst is juist door middel van bezig zijn met herstelgericht handelen een manier te vinden om je pijn op een voor jou zo draaglijke manier bij je te dragen. Jouw manier vinden hoe je ergens mee om kunt gaan is niet gemakkelijk maar gelukkig hoef je dit ook niet alleen te doen. Met behulp van professionals schrijf je als het ware je eigen handleiding en gebruiksaanwijzing. Herstelgericht aan jezelf werken is dus bereid zijn de schoonheid in te zien van oneffenheden in jezelf en daarmee toch vooruit te bewegen.
Rond mijn achtste levensjaar kreeg ik mijn diagnoses. Op een relatief jonge leeftijd ben ik gaan leren om op een volwassen manier omgaan met grote dingen zoals het reguleren van emoties. Leren om op die manier naar jezelf te kijken, dat neem je voor altijd mee in de rest van je leven. Jong geleerd, oud gedaan zeg maar. Soms werkt dit in mijn voordeel en soms in mijn nadeel. Herstelgericht of bezig zijn met herstel is nooit écht klaar of af. Als het goed is blijf je het de rest van je leven doen. Schrik niet, de frequentie en de moeite die het kost om ermee bezig te zijn nemen af. Je wordt er vanzelf handiger in. Dit is mijn eigen ervaring met herstel. Het vraagt onderhoud en voortdurend bouwen aan je mentale welzijn.
Na het voorbeeld en uitleg vanuit Nanda over herstel mag het publiek reageren. Wat me meteen opvalt uit de reacties is hoe sterk bij veel vrouwen het verlangen leeft om gewoon “normaal” te zijn. Om niet op te vallen, niet moe te zijn, niet steeds te hoeven uitleggen. Dat verlangen raakte me. Misschien juist omdat ik zelf vroeg woorden kreeg voor wat er speelde, en lang dacht dat dat voldoende zou zijn. Dat blijkt niet zo. Ook met taal en verklaringen blijft de zoektocht bestaan. Ik ben er eventjes stil van.
De mensen hier willen zo graag weg van wie ze zijn. Terwijl deze avond ook gaat over een stuk ervaringsdeskundigheid. Over werken met dat wat er wel is of werken met wie je bent i.p.v het wegduwen van wie je bent. De prijs van positief denken is dat je jaren bezig kunt zijn met het op orde brengen van je cognitieve ecologie, waardoor het leven zelf aan je voorbij trekt.
Ik moet dan altijd denken aan een groot bos, dat donker is door alle grote bomen. De bomen staan symbool voor negatieve gedachten. Je kunt proberen deze bomen een voor een om te kappen. Dat is een onmogelijke klus. Je kunt proberen om positieve bomen te planten, waardoor het bos zelf alleen nog maar groter wordt. Als je de hele tijd bezig bent met het kappen en planten van bomen, dan heb je je handen niet vrij om je eigen pad te bewandelen. Stel jezelf dus de vraag: is het echt nodig dat alle bomen vriendelijk ogen en recht naast elkaar op een rijtje staan!?
De avond is afgelopen en wat ik mee naar huis neem is het volgende: De spanning mag blijven bestaan tussen willen verdwijnen en langzaam leren blijven. Niet alles hoeft opgelost te worden om waardevol te zijn. En herstel hoeft niet altijd te glanzen of glinsteren als goud lijm. Wat ook blijft hangen is het besef hoe ontzettend belangrijk het is dat Nanda blijft doen wat ze doet. Het is zo waardevol dat mensen zoals Nanda woord en taal blijven geven aan de dingen waar zij tegenaan lopen. Als er taal en woord voor is, dan kan wat er onder het oppervlak speelt gaan leven en groeien en bloeien. Op die manier is ze ook een bouwsteen in het verhaal van anderen.
