Zingeving. Een groot woord. Een ingewikkeld woord ook. Voor veel mensen is het een soort levenskompas – een reden om door te gaan, ergens voor te vechten, of simpelweg iets om houvast aan te hebben. Maar als je neurodivergent bent, bijvoorbeeld autistisch of met ADHD, dan is zingeving vaak… net iets ingewikkelder.
Diep denken = diep voelen
Veel neurodivergente mensen denken diep. Soms heel diep. Niet even “waar heb ik vandaag zin in”, maar vragen als: Wat is mijn plek in de wereld? Wat draag ik bij? Waarom voelt alles zo zwaar als ik niks ‘bijzonders’ doe?
Dit zijn geen rare vragen. Voor ons voelen ze juist heel logisch. We willen begrijpen, betekenis vinden, en de wereld om ons heen op een kloppende manier kunnen duiden. Maar dat diepe denken brengt ook intensiteit mee. Want hoe meer lagen je ziet, hoe meer je ook voelt wat er schuurt, wat mist, wat tegenstrijdig is. En dat kan behoorlijk verwarrend of vermoeiend zijn – zeker als de wereld om je heen daar weinig ruimte voor laat.
Als je diep denkt – en anderen het niet begrijpen
Tijdens een recente lotgenotenavond spraken we over dit thema. Wat ons allemaal opviel: we herkennen bij onszelf het diepe denken. Het eindeloos analyseren, verbanden zoeken, betekenis willen geven aan dingen die voor anderen misschien simpel lijken. En we herkenden ook allemaal hoe moeilijk dat is om uit te leggen aan mensen die zelf anders in elkaar zitten.
Want zodra je iets zegt over zingeving, over de zin van het leven of de wereld, of over de verwarring die ontstaat als dingen niet kloppen in je hoofd of hart, dan kijken mensen je vaak raar aan. Alsof het overdreven is, of onnodig zwaar. Terwijl het voor ons juist heel logisch is om op dat niveau te denken, het is geen aanstellerij, het is hoe we in elkaar zitten.
Zingeving is er, maar soms kom je er niet bij
En daar komt nog iets bij. Voor veel van ons is zingeving niet iets wat je ‘hebt’, maar iets wat je ervaart. Het is niet altijd tastbaar of helder. Zeker niet op momenten dat je dieper in een depressie zit, overprikkeld bent of gewoonweg te moe bent van het leven. Dan lukt het niet meer om de dingen te voelen die normaal betekenis geven. Niet omdat ze er niet meer toe doen, maar omdat je systeem geen ruimte meer heeft om erbij te komen.
En dat kan frustrerend zijn. Je weet ergens wel dat je blij wordt van iets doen met je kind, of een Dungeons & Dragons-map ordenen, of een blog schrijven. Maar op dat moment voelt het leeg, onbereikbaar, of gewoon te veel. Terwijl dat júist de dingen zijn die je normaal zingeving brengen.
“Daar moet je niet zo over nadenken”
Veel van ons kennen die opmerking. Of een afgeleide ervan. “Niet zo zwaar doen. Gewoon genieten.” En natuurlijk is dat goedbedoeld. Maar voor mensen die intens leven, diep voelen en snel overprikkeld raken, is dat geen kwestie van ‘gewoon’ iets aanzetten. Het voelt alsof je in een andere laag denkt dan de meeste mensen, en juist daardoor bots je vaker met oppervlakkige reacties of onbegrip.
We merkten die avond dat we allemaal weleens het gevoel hebben gehad dat we “raar” zijn. Dat het vreemd is dat je nadenkt over de zin van het leven, de impact van je keuzes, of het gevoel dat je niet past in het plaatje van hoe het zou ‘moeten’. Maar dat diepe denken is geen fout. Het is een kenmerk. En soms zelfs een kracht.
Zingeving zit ook in het kleine
Zingeving hoeft geen grootse missie te zijn. Soms zit het in hele kleine dingen: een stukje schrijven. Iets op orde krijgen in je map. Even lachen met je kind. Of gewoon weten dat je met jouw verhaal iemand anders helpt, al is het er maar één.
Voor neurodivergente mensen zit betekenis vaak niet in standaard hokjes, maar in authenticiteit. In echt mogen zijn. In verbinding zonder sociale spelletjes. In ruimte om te ademen zonder oordeel.
Jouw manier van denken doet ertoe
Als je in een donkere fase zit, is het logisch dat zingeving verder weg voelt. Dat je niet bij dat innerlijke kompas kunt. Maar dat betekent niet dat het weg is. Het is er nog steeds – soms diep onder de oppervlakte. Wachtend tot er weer een beetje licht doorkomt.
En misschien is dat wel de belangrijkste boodschap die we die avond voelden:
Je hóéft het niet allemaal te weten. Je hoeft het niet op te lossen. Maar jouw manier van kijken, voelen, denken – die doet ertoe.
Ook als de wereld je niet altijd volgt.
Fijn om te lezen. Zo herkenbaar. Het voelt soms als een last, dat diep doordenken, het analyseren en het willen weten hoe het precies zit.
Maar vaker nog voelt het als een waardevol onderdeel van wie ik ben, hoe ik naar het leven kijk en hoe ik in het leven sta. Ik zou niet zonder verbinding en diepgang kunnen en ik zou het ook niet anders willen. Het geeft geeft mijn leven kleur
Precies dat spanningsveld tussen ‘last’ en ‘levenskracht’ voel ik ook. Het is intens, maar zonder zou het leven flets zijn. Dank je dat je dit deelt. Het voelt fijn om zo’n stukje herkenning terug te krijgen.