Soms voelt het alsof je twee breinen in één hoofd hebt. Aan de ene kant is er de behoefte aan structuur, voorspelbaarheid en rust. Aan de andere kant het verlangen naar prikkels, vernieuwing en impulsiviteit. Voor mensen die zowel autisme als ADHD hebben – ook wel AuDHD genoemd – is dit dagelijkse realiteit.
Veel mensen hebben óf een diagnose autisme óf een diagnose ADHD, maar realiseren zich niet dat de combinatie ook kan bestaan. Juist die combinatie kan verklaren waarom hokjes nooit helemaal passend voelen. Het kan opluchten om te ontdekken dat er een naam is voor die innerlijke tegenstrijdigheden.
- Overplannen en weer loslaten
Een bekend voorbeeld: tot in detail alles voorbereiden, schema’s maken, lijstjes schrijven… en vervolgens alles overboord gooien omdat er ineens een nieuwe, spannende ingeving komt. De drang naar zekerheid botst hier met de impulsiviteit van het moment.
- Orde willen, maar chaos leven
Er is vaak een verlangen naar overzicht en rust, maar in de praktijk heerst er chaos. Want wat uit zicht is, verdwijnt ook uit gedachten. De stapels, de losse briefjes, de onafgemaakte taken: het kan voelen alsof je constant achter de feiten aanloopt.
- Rust zoeken en prikkels najagen
Het kan voelen als een dubbele spagaat: hunkeren naar stilte en ontspanning, terwijl je tegelijk actief nieuwe prikkels zoekt. De behoefte aan kalmte en de honger naar stimulatie bestaan naast elkaar – en ze trekken vaak allebei even hard.
- Hyperfocus versus basiszaken
Urenlang volledig opgaan in een passie of interesse kan heerlijk zijn. Alleen wordt er dan soms vergeten dat er ook nog praktische dingen bestaan, zoals boodschappen doen of rekeningen betalen. Die scherpe focus is tegelijk een kracht en een valkuil.
- Controle willen en impulsief handelen
Vooruit plannen, grip hebben, precies weten wat er gaat gebeuren, en dan ineens tóch iets totaal onverwachts doen. De spanning tussen de wens voor controle en de neiging om impulsief te handelen, kan verwarrend en soms ook vermoeiend zijn.
En soms… is het nog simpeler. Dan zit je midden in een gedachte, heb je een geweldig punt dat je wilt maken – en floep, het is weg. Weg idee. Pas later schiet het je weer te binnen. Dat is misschien wel het meest alledaagse voorbeeld van hoe de twee kanten van je brein elkaar in de weg kunnen zitten.
Waar autisme en ADHD elkaar versterken
Maar het verhaal van AuDHD is niet alleen een kwestie van botsende krachten. Juist doordat beide kanten aanwezig zijn, kunnen ze elkaar ook aanvullen en versterken.
- Diepgang en creativiteit
Autisme brengt vaak een scherp oog voor detail en een verlangen om dingen écht te begrijpen. ADHD voegt daar creativiteit en energie aan toe. Samen kan dat leiden tot unieke inzichten: niet alleen zien wat er is, maar ook out-of-the-box denken over wat er kan zijn.
- Hyperfocus met vuur
Waar autisme de hyperfocus kan voeden met precisie, geeft ADHD daar passie en enthousiasme aan mee. Dat maakt dat een interesse niet alleen intens is, maar ook sprankelend en aanstekelijk voor anderen.
- Structuur én flexibiliteit
Het verlangen naar orde kan botsen met de neiging tot impulsiviteit – maar soms levert die combinatie juist een bijzondere balans op. Je kunt gestructureerd zijn wanneer het nodig is, en verrassend flexibel wanneer de situatie daarom vraagt.
- Empathie en eerlijkheid
Autistische eerlijkheid en sensitiviteit gecombineerd met ADHD’s vurige betrokkenheid, kan maken dat je op een hele eigen manier aanwezig bent voor anderen. Niet altijd subtiel, maar wel vaak oprecht en intens.
Voor mij persoonlijk voelt het soms alsof ik twee uitersten in me draag die elkaar in evenwicht houden. Waar mijn autistische kant mij diepte geeft, zorgt mijn ADHD-kant ervoor dat ik niet vastloop in die diepte, maar beweging blijf maken. Dat maakt mijn brein niet altijd makkelijk om mee te leven – maar het geeft ook een rijkdom die ik niet zou willen missen.
Geen falen, maar logica
Wie dit herkent, hoeft het niet te zien als een teken van falen. Het is de logische uitkomst van twee neurotypes die elkaar aanvullen en soms ook tegenwerken. AuDHD is geen strijd die je moet winnen, maar een realiteit die je mag leren begrijpen.
Voor mij voelt dat besef als een opluchting: er ís een verklaring voor die innerlijke tegenstellingen. En die verklaring geeft ruimte voor mildheid, voor het zoeken naar strategieën die bij jóu passen, in plaats van te proberen te voldoen aan verwachtingen die nooit helemaal werken.
Geen hokjes, maar één brein
Wat voor mij nog belangrijker is om te benoemen: een brein werkt niet in zwart-wit scheidslijnen. Het is niet zo dat je tot hier autistisch bent, en vanaf daar ADHD. Voor mijn gevoel héb je gewoon een neurodivers brein – en daar horen bepaalde kenmerken en uitdagingen bij. Sommige daarvan passen in het hokje ‘autisme’, andere in het hokje ‘ADHD’, en weer andere vallen misschien helemaal niet strak in een diagnose te vangen.
Juist daarom helpt het om te denken in termen van een geheel brein, in plaats van losse stukjes. Het verklaart waarom je jezelf soms in beide profielen herkent, maar nooit volledig in één. En misschien is dát precies de kern: dat je brein gewoon is zoals het is. Niet kapot, niet verkeerd, maar uniek.
Tot slot
AuDHD is geen eenvoudig label, maar wel een die veel kwartjes kan laten vallen. Het kan verklaren waarom je nooit helemaal past in het hokje autisme of het hokje ADHD. En misschien herken jij jezelf in die paradoxen – of herken je iemand in je omgeving.
Hoe ervaar jij die tegenstellingen – en misschien ook die versterkingen?
Dankjewel voor jouw blog. Dit is echt helpend. Ik herken er zoveel in. Ik heb het gisteren heel snel doorgelezen, maar ga het zeker nog een paar keer doorlezen om alles goed tot me door te laten dringen. Van lelijke reacties, op wat me allemaal niet lukte, heb ik lang heel veel last gehad. Ik probeer me nu meer en meer te focussen op de positieve reacties, want mijn creatieve kan is echt fantastisch.
Dankjewel voor je woorden. Fijn dat je er herkenning in vindt. Het raakt me wat je zegt over de lelijke reacties. Die laten diepe sporen na, zeker als ze jaren blijven hangen. Het zegt niets over jouw kunnen.