De klap komt nooit uit het niets. Eerst wordt het moeilijker om te starten met dingen. Je stelt taken uit die geen moeite zouden moeten kosten. Je raakt woorden kwijt tijdens een gesprek. Iemand vraagt hoe het gaat en je lichaam zoekt naar een standaardantwoord dat niet meer komt. Je voelt direct schaamte. Je lacht weg. Je duwt jezelf door.

Op kantoor of studie mis je steeds vaker signalen die anderen wel lijken op te pikken. Je doet je best sociaal aanwezig te blijven, maar je hoofd kan het niet meer bijbenen. Je merkt dat je schrikt van onverwachte aanraking. Je ziet het zelfs niet meer aankomen als iemand je naam roept. Het voelt alsof je hersenen achterlopen op het moment.

Thuis stort je in. Je ogen branden. Je hart slaat te snel. Een simpele vraag zoals wat eten we vanavond kan te veel zijn. Je barst in tranen uit zonder duidelijke reden. Je weet dat er iets mis is, maar je kunt niet uitleggen wat. Je legt jezelf uit dat je gewoon moe bent. Dat het morgen beter gaat. Maar morgen voelt precies hetzelfde. En daarna nog een keer.

De wereld wordt hard. Elk geluid is te groot. Een koelkast die aanslaat voelt als een aanval. Bouwstof in de lucht maakt je gek. Supermarktverlichting voelt als rechtstreeks de zon in kijken. Je wilt vluchten maar weet niet waarheen. Je brein raakt vol. Je lichaam sluit zich af.

Dan gebeurt het. Je kunt niet meer functioneren op een manier die anderen van jou gewend zijn. Je kunt geen gesprek opvangen met meerdere mensen tegelijk. Je kijkt naar je telefoon en weet niet hoe je moet antwoorden. Je begint bang te worden dat het nooit meer goedkomt. Mensen denken dat je hen ontwijkt, maar je vecht voor je laatste beetje energie om niet in paniek te raken.

In die fase begint vaak het misverstand. De buitenwereld ziet vermoeidheid, somberheid of sociale terugtrekking. De conclusie is dan snel: depressie. Terwijl jij wel wilt leven. Jij wilt plannen maken. Jij wilt eruit. Je kunt alleen niet. Omdat je brein iedere poging blokkeert om nog langer iets vol te houden dat jou kapot maakt.

Een gewone burn-out vraagt om herstel van werkdruk. Een autistische burn-out vraagt om herstel van je hele levenswijze. Dat maakt het pijnlijk langzaam. Je kunt niet terug naar hoe het was, want dat leven was de oorzaak van je instorting. Wie blijft proberen terug te keren in een omgeving die niet klopt, drukt zichzelf steeds dieper de bodem in.

Herstel begint bij toegeven dat je lichaam de waarheid spreekt. Je hebt tijd nodig. Soms maanden. Soms jaren. Het tempo ligt niet in jouw handen. Je zenuwstelsel bepaalt hoe snel het kan herstellen van de overvloed aan prikkels en het chronisch aanpassen. Je ontdekt dat rust niet genoeg is. Je moet ruimte maken voor jezelf. Voor hoe jij werkt. Voor wat jij wel aankan en wat niet.

Je krijgt langzaam gevoel terug in wat jou draagt. Je merkt dat je toch kan lachen als je ergens veilig bent. Je voelt hoe fijn het is als iemand niet vraagt waarom je zo stil bent. Je leert opnieuw wat plezier is als je niet eerst hoeft te maskeren.

Maar zelfs als je erdoorheen komt, blijft er iets veranderd. De rek in je systeem is kleiner geworden. Je weet precies hoe het is om alles kwijt te zijn. Je bent alerter op signalen die je vroeger negeerde. Je tolereert minder onzin. Je grenzen staan dichter bij de oppervlakte. Dat is winst en consequentie tegelijk.

Autistische burn-out ontstaat niet doordat jij autistisch bent. Het ontstaat doordat jij jarenlang hebt gedaan alsof je dat niet bent. Dat kost een prijs die niemand ziet tot het te laat is.

Wie dit herkent hoeft zich niet te schamen. Jij faalt niet. Jij stort niet in. Jij stopt met overleven. Dat is het moment waarop je eindelijk kunt beginnen met leven op een manier die klopt met jou.

Of dat wat ik denk klopt en herkenbaar is weet ik natuurlijk niet maar toch wilde ik hier graag een post over maken. Want betekent hoogfunctionerend niet eigenlijk hoogfunctionerend maskeren? En waarom kan de ene dit beter dan de ander?

Ik persoonlijk heb het gevoel dat dit met intelligentie te maken heeft. Zoals de meeste weten, hoop ik inmiddels, komt autisme met alle soorten en maten van intelligentie. Als je kijkt naar iemand met een lagere intelligentie is diegene er mijn inziens minder bewust van of mee bezig dat hij of zij ervaart er niet bij te horen, minder bewust van maatschappelijke verwachtingen en ook minder bezig met het stimgedrag om emoties te reguleren te onderdrukken. Dit omdat ze niet bewust zijn dat dit als afwijkend wordt gezien. Sommige mensen met autisme zijn zich niet bewust van dat ze anders zijn. Niet omdat ze dit niet willen, maar omdat hun intelligentie dit niet toe laat.

Als je dan mensen met autisme hebt met een normaal tot hoog IQ, zijn deze zich volgensmij al vaak vanaf jonge leeftijd bewust dat ze “anders zijn”. Ze zijn vaak langdurig opzoek naar echte verbinding, maar voelen zich regelmatig niet echt ergens bij horen. Ze leren al vanaf jong af aan om hun omgeving te observeren en zo scenario’s te maken van wat mensen van je verwachten in gedrag en communicatie. Zeker meisjes leren hierdoor al vroeg te maskeren, mensen aan te kijken, niet te friemelen of te bewegen en zich aan te passen aan wat wordt verwacht.

Op latere leeftijd kan het hoogmaskeer gedrag zorgen voor burn-out, depressie, suicidaliteit en uitval op verschillende levensgebieden.

Hoogfunctionerend wordt vaak gebracht als iets positiefs, maar wat als ik vanuit mij zou vertellen dat dit helemaal niet zo positief is? Dat iemand om deze stempel te krijgen zich dus waarschijnlijk veelvuldig aanpast, zichzelf benadeeld, hard is voor zichzelf, zich eenzaam voelt en het zichzelf verwijt wanneer het maskeren qau energie niet langer lukt.

Het gaat hierin niet om wie of wat het erger heeft, het is geen competitie. Mensen met een lager IQ met autisme hebben andere zorg nodig omdat ze veelal onbewust zijn van de sociale en maatschappelijke regels, gevaar, grenzen en veiligheid en aan de andere kant zijn weer mensen met autisme die heel hard proberen om te voldoen aan de maatschappelijke verwachtingen van een maatschappij dat niet goed genoeg is ingericht voor mensen met autisme.

Ik ben vooral benieuwd hoe anderen met autisme dit eigenlijk ervaren en zien. Dit is zoals ik het zie in mijn geval waarbij ik de stempel hoogfunctionerend heb en mijn kind laag functionerend.

Mijn kind heeft geen probleem met zichzelf, anderen hebben een probleem met hem en in zijn manier van puur handelen en denken. Maar moet dan de verantwoordelijkheid gelegd worden bij mensen die geboren zijn met een neurodivergent brein of zou de maatschapij eindelijk eens echt inclusief moeten worden en dit niet alleen bij mooie praatjes meer te laten?

Een Onzichtbare Last

Hoewel de diagnose geen enorme verrassing was, dwong het me wel om mezelf opnieuw te ontdekken. Het was geen eenvoudige taak om te accepteren dat ik jarenlang dingen had genegeerd of niet had herkend in mezelf. Ik had signalen van overbelasting, uitputting en stress vaak afgedaan als gewoon “de norm”, terwijl het eigenlijk mijn manier was van omgaan met de onzichtbare last die het maskeren met zich meebracht. De aanvankelijke vreugde van de diagnose maakte snel plaats voor gevoelens van verlies, boosheid en verdriet. Ik besefte dat als ik mijn diagnose eerder had gehad, veel dingen waarschijnlijk anders waren gelopen.

Het was moeilijk te accepteren dat ik niet eerder doorhad dat het constant aanpassen van mezelf aan anderen, het ‘pleasen’ van mensen, en het vasthouden aan rollen die niet de mijne waren, zoveel energie kostte. Vaak raakte ik in een staat van paniek door het overweldigende gevoel geen controle te hebben over wie ik eigenlijk was.

De Reis naar Authentiek Zijn

Het proces van het loslaten van deze maskers begon langzaam. Wat was het echt dat ik leuk vond? Wie was ik als ik niet langer afhankelijk was van de goedkeuring van anderen? Ik begon met simpele dingen, zoals muziek. Ik ontdekte dat symphonic metal een belangrijk onderdeel van mijn identiteit was, en iets wat ik niet terug zag bij de mensen om mij heen. Dit leuk vinden was echt van mijzelf. Het luisteren naar de muziek die ik écht graag hoorde, gaf me een glimp van wie ik werkelijk was, voorbij de rollen die ik had aangenomen. Van daaruit begon ik ook mijn eigen mening te vormen over verschillende onderwerpen, waar ik vroeger altijd mensen napraatte om erbij te horen.

De zoektocht naar mijn ware zelf ging echter niet zonder moeilijkheden. Het was lang niet altijd gemakkelijk om de maskers die ik had opgebouwd los te laten. Ik merkte dat ik in relaties, hoewel ik daar meer mezelf kon zijn, vaak dingen overnam van mijn partners: muzieksmaken, hobby’s, zelfs standpunten. Alles om maar te passen, om maar geaccepteerd te worden. Maar nu, na de diagnose, besefte ik dat het tijd was om de reis naar mezelf te maken, om écht uit te zoeken wie ik was zonder de invloed van anderen.

De Moeilijkheden van Zelfontdekking

Het was een zoektocht die me veel moed vergde. Soms leek het alsof ik niet wist waar ik moest beginnen, hoe ik mijn ware zelf moest ontdekken. Ik merkte dat de eerste stap was om simpelweg te beginnen met dingen die ik interessant vond – muziek, films, boeken. Later breidde dat zich uit naar andere aspecten van mijn leven: welke waarden had ik? Wat vond ik écht belangrijk, zonder me te laten beïnvloeden door anderen?

Dit proces heeft me geleerd om meer bij mezelf te blijven en minder te zorgen over wat anderen van mij denken. Maar het heeft ook tijd gekost, en veel vallen en opstaan. Lange tijd vond ik het moeilijk om mijn eigen mening te uiten, vooral als deze afweek van de verwachtingen van anderen. Maar dankzij het contact met lotgenoten, mensen die mij accepteerden zoals ik ben, begon ik meer in mezelf te geloven en mijn angsten los te laten.

De Kracht van Grenzen Stellen

Wat ik ontdekte, is dat het loslaten van mijn maskers niet alleen bevrijdend was, maar ook een enorme boost voor mijn zelfvertrouwen gaf. Het gaf me de kracht om mijn grenzen aan te geven, om voor mezelf op te komen. Zo herinner ik me een situatie tijdens een cursus waarin ik voor het eerst in lange tijd echt bij mezelf bleef, ondanks de weerstand van een andere deelnemer. In het verleden had ik me waarschijnlijk aangepast, mijn grenzen opgegeven om de confrontatie te vermijden. Maar nu was ik in staat om mijn mening te delen, mijn grenzen te bewaken, zonder me te laten meeslepen door de gevoelens van de ander.

Het was een uitdaging, maar het gaf me ook een enorm gevoel van kracht. Het was niet perfect, maar het was een stap in de goede richting. Het erkennen van mijn waarde en het accepteren van mijn eigen grenzen, zonder constant te maskeren, gaf me de ruimte om energie te behouden en mijn emotionele belasting te verminderen.

De Kracht van Echte Verbinding

Deze reis naar mezelf heeft niet alleen mijn zelfbeeld veranderd, maar ook mijn sociale kring. Mijn cirkel is kleiner geworden, maar de mensen die ik nu om me heen heb, zijn van onschatbare waarde. Mijn partner accepteert mij volledig zoals ik ben, inclusief mijn ‘rugzakje’. Mijn beste vriend, zelf op het spectrum, begrijpt me op een dieper niveau. We hebben vaak maar een half woord nodig, en dat voelt zo bevrijdend.

Het feit dat ik nu in staat ben om mezelf te zijn, zonder altijd te maskeren, heeft mijn energie bevorderd en mijn emotionele stabiliteit verbeterd. Ik ben me meer bewust van de mensen die mijn energie kosten en heb geleerd om afstand te nemen van hen. Dat heeft niet altijd geleid tot gemakkelijkere keuzes, maar wel tot meer ruimte voor mezelf en mijn welzijn.

Een Stap naar Zelfliefde

Zelfacceptatie is een dynamisch proces, geen lineaire reis. Het gaat niet alleen om het loslaten van de maskers, maar ook om het leren om mijn eigen grenzen te respecteren, mijn eigen mening te uiten en mijn energie te beschermen. Ik leer steeds meer dat het oké is om niet altijd aan de verwachtingen van anderen te voldoen, en dat het belangrijk is om mijn eigen waarden te omarmen. Het is een reis die ik met geduld en liefde voor mezelf doormaak, met vallen en opstaan, maar altijd met het besef dat ik het waard ben om de authentieke versie van mezelf te zijn.

Jij Bent Jij

Dit alles heeft me geleerd dat het oké is om anders te zijn. Dat het oké is om te veranderen en te groeien. Dat het oké is om je reis naar jezelf te maken, zelfs als die reis niet altijd makkelijk is. Dus, ik nodig je uit om met me mee te gaan op deze reis van zelfontdekking, om je maskers af te leggen en te omarmen wie je werkelijk bent. Jij bent wie je kiest te zijn, en dat is genoeg.