Veel neurodivergente mensen krijgen dat regelmatig te horen. Vaak omdat ze rust nodig hebben, zich terugtrekken na sociale momenten of snel overprikkeld raken. Maar dat is niet hetzelfde als introvert zijn.

Bij autisme en ADHD worden persoonlijkheid, prikkelverwerking en herstelbehoefte vaak door elkaar gehaald. Daardoor herkennen veel mensen zichzelf niet volledig in het label dat ze krijgen. Of ze denken jarenlang dat ze introvert zijn, terwijl er eigenlijk iets anders speelt.

Wat betekent introvert eigenlijk?

Introversie gaat over waar je meestal energie van krijgt.

Introverte mensen voelen zich vaak prettig bij kleinere groepen, diepere gesprekken en tijd alleen. Alleen zijn voelt voor hen vaak herstellend en prettig. Niet omdat ze mensen haten of sociaal ongemakkelijk zijn, maar omdat hun energie sneller leegloopt in veel sociale interactie.

Dat betekent trouwens niet dat introverte mensen niet sociaal kunnen zijn. Veel introverte mensen houden juist enorm van contact. Alleen meestal in een andere vorm of dosering.

Wat betekent extrovert?

Extroverte mensen krijgen vaak energie van interactie, dynamiek en contact met anderen. Samen zijn voelt activerend. Gesprekken, spontane ideeën en sociale situaties kunnen juist energie geven in plaats van kosten. Extroverte mensen denken ook vaker hardop en verwerken dingen in interactie met anderen.

Maar ook extroverte mensen kunnen moe worden van drukte of overprikkeld raken. Het betekent niet automatisch dat iemand altijd sociaal wil zijn of voortdurend “aan” staat.

En wat zit ertussenin?

Veel mensen zijn ambivert. Dat betekent dat iemand eigenschappen van zowel introversie als extraversie heeft. De behoefte aan contact of juist rust hangt dan sterk af van de situatie, de omgeving, het energieniveau of de mensen met wie iemand is.

En eerlijk gezegd denk ik dat veel neurodivergente mensen zichzelf hier eerder in herkennen.

Want hoe sociaal je bent, zegt niet automatisch iets over hoeveel prikkels jouw brein aankan.

Waarom autisme en ADHD vaak worden verward met introversie

Hier gaat het vaak mis. Veel autistische en ADHD mensen hebben veel hersteltijd nodig. Niet omdat ze geen behoefte hebben aan mensen, maar omdat hun brein meer informatie tegelijk verwerkt. Geluiden, gesprekken, gezichtsuitdrukkingen, verwachtingen, lichten, achtergrondgeluiden, lichaamstaal, schakelen tussen onderwerpen. Alles komt harder of minder gefilterd binnen. Daardoor kost sociaal contact vaak meer energie.

En dus trekken mensen zich terug. Van buitenaf lijkt dat op introversie. Maar dat hoeft het helemaal niet te zijn.

Ontprikkelen is niet hetzelfde als opladen

Dit onderscheid mist bijna altijd in gesprekken over introvert en extrovert. Veel neurodivergente mensen zoeken rust omdat hun systeem overbelast raakt. Dat heet ontprikkelen. Ontprikkelen betekent eigenlijk: zorgen dat je brein tijdelijk minder input krijgt, zodat je zenuwstelsel kan herstellen van alle informatie die binnenkwam.

Dat kan betekenen:

• stilte zoeken
• alleen zijn
• minder praten
• in een donkere ruimte zitten
• geen verwachtingen meer aankunnen
• jezelf afsluiten van geluid of mensen

Van buiten ziet dat eruit als “iemand die graag alleen is”. Maar van binnen voelt het vaak anders. Introvert opladen voelt voedend. Ontprikkelen voelt noodzakelijk.

Dat verschil is belangrijk.

Je kunt sociaal zijn én snel overprikkeld raken

Dat is iets wat veel mensen lastig vinden om te begrijpen. Je kunt autistisch zijn en heel graag mensen om je heen willen. Je kunt ADHD hebben en energie krijgen van gesprekken, humor en spontane interactie. Je kunt sociaal, enthousiast en aanwezig zijn.

En tóch rust nodig hebben daarna. Niet omdat je stiekem introvert bent, maar omdat je brein harder werkt tijdens sociale interactie.

Dat herken ik zelf ook sterk.Lange tijd dacht ik dat ik introvert was, omdat mijn autisme zoveel rust nodig leek te hebben. Maar hoe veiliger ik me voel, hoe meer ik merk dat ik juist heel sociaal ben. Ik praat graag. Ik hou van verbinding. Ik krijg energie van fijne gesprekken en samen zijn met de juiste mensen. Mijn behoefte aan rust kwam niet alleen voort uit persoonlijkheid, maar ook uit overbelasting.

Chronische vermoeidheid maakt dit nog ingewikkelder

In mijn geval speelt chronische vermoeidheid ook een grote rol. Daardoor loopt “waar krijg ik energie van?” en “wat kan mijn lichaam aan?” voortdurend door elkaar heen.

Soms wil ik sociaal zijn, verbinding opzoeken of iets ondernemen, maar trekt mijn lichaam de grens voordat ik dat zelf wil. Dat kan verwarrend zijn. Ook omdat de buitenwereld dat vaak alsnog ziet als introversie of terugtrekken. Maar vermoeidheid zegt niets over wie je bent als persoon. Het zegt iets over beschikbare energie.

Misschien is de vraag te simpel

Misschien zijn sommige mensen duidelijk introvert of extrovert. Maar veel mensen passen niet volledig in één hokje. Zeker neurodivergente mensen niet.

Misschien is de betere vraag niet: “Ben ik introvert of extrovert?”

Maar:

• Waar krijg ik energie van?
• Wat kost mij energie?
• Wanneer voel ik me veilig genoeg om mezelf te zijn?
• Heb ik rust nodig omdat ik wil herstellen, of omdat ik echt graag alleen ben?

Dat verschil kan veel duidelijk maken. Vooral richting jezelf.