<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Neurodivers Denken</title>
	<atom:link href="https://neurodiversdenken.nl/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://neurodiversdenken.nl</link>
	<description></description>
	<lastBuildDate>Wed, 19 Aug 2026 19:31:03 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>

<image>
	<url>https://i0.wp.com/neurodiversdenken.nl/wp-content/uploads/2023/04/cropped-favicon-16x16-2.png?fit=32%2C32&#038;ssl=1</url>
	<title>Neurodivers Denken</title>
	<link>https://neurodiversdenken.nl</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
<site xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">245843858</site>	<item>
		<title>Herkenning is niet hetzelfde als dezelfde ervaring</title>
		<link>https://neurodiversdenken.nl/herkenning-is-niet-hetzelfde-als-dezelfde-ervaring/</link>
					<comments>https://neurodiversdenken.nl/herkenning-is-niet-hetzelfde-als-dezelfde-ervaring/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Nanda Remkes]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 16 Nov 2026 06:24:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Neurodiversiteit]]></category>
		<category><![CDATA[ADHD]]></category>
		<category><![CDATA[AuDHD]]></category>
		<category><![CDATA[Autisme]]></category>
		<category><![CDATA[bagatelliseren]]></category>
		<category><![CDATA[begrip]]></category>
		<category><![CDATA[erkenning]]></category>
		<category><![CDATA[executieve functies]]></category>
		<category><![CDATA[grenzen]]></category>
		<category><![CDATA[herkenning]]></category>
		<category><![CDATA[iedereen heeft ADHD]]></category>
		<category><![CDATA[iedereen is een beetje autistisch]]></category>
		<category><![CDATA[Late diagnose]]></category>
		<category><![CDATA[neurodivergentie]]></category>
		<category><![CDATA[Overprikkeling]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://neurodiversdenken.nl/?p=4986</guid>

					<description><![CDATA[“Iedereen is weleens overprikkeld.” “Iedereen stelt dingen uit.” “Ik hou ook niet van onverwachte veranderingen.” “Dat heb ik ook als ik moe ben.” Als je autistisch bent, ADHD hebt of op een andere manier neurodivergent bent, heb je misschien weleens zo’n reactie gekregen wanneer je iets over jezelf vertelde. Vaak is die helemaal niet verkeerd [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">“Iedereen is weleens overprikkeld.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">“Iedereen stelt dingen uit.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">“Ik hou ook niet van onverwachte veranderingen.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">“Dat heb ik ook als ik moe ben.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Als je autistisch bent, ADHD hebt of op een andere manier neurodivergent bent, heb je misschien weleens zo’n reactie gekregen wanneer je iets over jezelf vertelde. Vaak is die helemaal niet verkeerd bedoeld. Iemand herkent iets uit jouw verhaal en probeert daarmee misschien juist verbinding te zoeken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">En het lastige is: die herkenning kan ook gewoon kloppen. Mensen zonder ADHD zijn weleens afgeleid, vergeten afspraken en stellen vervelende taken uit. Niet-autistische mensen kunnen overprikkeld raken, moeite hebben met onverwachte veranderingen of behoefte hebben aan duidelijkheid. Veel ervaringen die voorkomen bij autisme en ADHD zijn op zichzelf heel menselijke ervaringen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Toch kan een opmerking als “dat heeft iedereen” behoorlijk hard aankomen. Niet omdat een ander die ervaring niet mag herkennen, maar omdat herkenning iets anders is dan dezelfde ervaring hebben. En omdat het wegpoetsen van dat verschil meer schade kan doen dan degene die het zegt waarschijnlijk bedoelt.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Dezelfde woorden betekenen niet automatisch dezelfde ervaring</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Stel dat jij vertelt dat je na een verjaardag volledig uitgeput bent en iemand antwoordt: “Dat heb ik ook, iedereen is moe na een verjaardag.” Misschien probeert diegene je gerust te stellen. Je bent niet raar, kijk maar, ik herken het ook.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar we weten op dat moment nog helemaal niet of jullie over hetzelfde praten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De één is na een verjaardag moe, gaat naar huis, kijkt nog een serie en staat de volgende ochtend weer op voor een normale dag. De ander heeft tijdens die verjaardag voortdurend geluiden, gesprekken, sociale verwachtingen en andere prikkels verwerkt, heeft signalen van overbelasting onderdrukt om aanwezig te kunnen blijven en heeft daarna misschien een dag nodig om weer enigszins te herstellen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Aan de buitenkant hebben beide mensen precies hetzelfde gedaan. Ze zijn naar een verjaardag geweest en waren daarna moe. De impact kan totaal verschillend zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hetzelfde geldt voor uitstellen. Vrijwel iedereen schuift weleens een vervelende klus voor zich uit. Bij ADHD kan wat eruitziet als uitstel samenhangen met problemen met taakinitiatie en andere executieve functies. Iemand kan iets heel graag willen doen, voortdurend denken aan de consequenties van het niet doen en er veel stress over ervaren, maar toch niet tot actie komen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">“Ik stel ook weleens iets uit” kan dus volledig waar zijn. Het zegt alleen nog weinig over de vraag of jullie daadwerkelijk dezelfde ervaring hebben.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Autisme en ADHD bestaan niet uit één los kenmerk</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dit is ook waarom uitspraken als “iedereen is een beetje autistisch” of “iedereen heeft tegenwoordig ADHD” niet kloppen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Autisme betekent niet dat je niet van veranderingen houdt, gevoelig bent voor geluid of sociaal contact vermoeiend vindt. ADHD betekent niet dat je regelmatig iets vergeet, druk bent of moeite hebt met concentreren. Losse kenmerken kunnen bij ontzettend veel mensen voorkomen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Bij diagnostiek wordt naar een veel breder patroon gekeken. Er wordt gekeken naar verschillende kenmerken, hoe die zich gedurende het leven hebben ontwikkeld, in welke situaties ze voorkomen en welke invloed ze hebben op het dagelijks functioneren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ook binnen een diagnose bestaan grote verschillen. De ene autistische persoon heeft veel behoefte aan vaste routines, terwijl een ander daar veel minder behoefte aan heeft. De één is sterk gevoelig voor bepaalde geluiden en een ander nauwelijks. Twee mensen met ADHD kunnen totaal verschillende problemen ervaren in hun dagelijks leven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat autisme een spectrum is betekent daarom ook niet dat iedereen ergens op een lijn van “een beetje” tot “heel erg” autistisch staat. Het spectrum verwijst juist naar de verschillende manieren waarop autisme zich bij autistische mensen kan uiten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Je kunt dus absoluut eigenschappen of ervaringen herkennen zonder zelf autistisch te zijn of ADHD te hebben.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Waarom “dat heeft iedereen” meer kan doen dan je denkt</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het probleem met dit soort opmerkingen zit daarom niet alleen in de feitelijke onjuistheid. Ze kunnen ook iets raken bij degene aan wie je ze vertelt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Veel neurodivergente mensen hebben jarenlang niet begrepen waarom bepaalde dingen zoveel moeite kostten. Misschien kregen ze te horen dat ze beter moesten plannen, harder hun best moesten doen, minder gevoelig moesten zijn of zichzelf gewoon wat meer moesten uitdagen. Wanneer je vaak genoeg hoort dat iets eigenlijk geen probleem zou moeten zijn, kun je dat zelf gaan geloven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien heb je jezelf jarenlang lui genoemd omdat beginnen aan taken niet lukte. Misschien dacht je dat je ongezellig was omdat je na sociale activiteiten veel hersteltijd nodig had. Misschien ging je steeds opnieuw over je eigen grenzen omdat andere mensen diezelfde situatie toch ook aankonden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een diagnose of het herkennen van je eigen neurodivergentie kan daar langzaam verandering in brengen. Je gaat begrijpen dat bepaalde dingen daadwerkelijk meer van je kunnen vragen en dat je daar rekening mee mag houden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer iemand vervolgens zegt “maar dat heeft toch iedereen?”, kan precies die oude twijfel opnieuw boven komen. Stel ik me dan toch aan? Is mijn grens eigenlijk wel redelijk? Moet ik gewoon wat harder proberen?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor iemand die jarenlang heeft geleerd om de eigen ervaring te wantrouwen, kan een achteloze opmerking daardoor veel groter binnenkomen dan je misschien verwacht.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Het kan ervoor zorgen dat iemand opnieuw over grenzen gaat</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dat wordt problematisch wanneer iemand daardoor eigen behoeften opnieuw minder serieus gaat nemen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Stel dat je inmiddels weet dat meerdere sociale afspraken achter elkaar te veel van je vragen. Je probeert daarom bewust ruimte tussen afspraken te houden. Dat helpt. Je bent minder vaak volledig uitgeput en kunt beter herstellen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Als mensen om je heen regelmatig reageren met “iedereen is weleens moe” of “je moet jezelf ook een beetje blijven uitdagen”, kan er opnieuw twijfel ontstaan. Misschien stel ik me inderdaad aan. Misschien moet ik toch gewoon meegaan.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Hetzelfde kan gebeuren met hulpmiddelen en aanpassingen. Iemand gebruikt geen koptelefoon in een drukke omgeving omdat het overdreven voelt. Vraagt op het werk niet om een rustigere plek omdat anderen ook last hebben van geluid. Zegt toch ja tegen een afspraak terwijl het eigenlijk niet meer gaat.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De behoefte is niet verdwenen. Alleen het vertrouwen om die behoefte serieus te nemen is kleiner geworden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">En de gevolgen daarvan zijn vaak onzichtbaar voor degene die de opmerking maakte. Die ziet dat je toch naar het feestje bent gekomen. Niet dat je daarna uren of misschien langer nodig hebt om bij te komen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Het kan ook de drempel verhogen om hulp te vragen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer je regelmatig hoort dat iedereen ergens last van heeft, kun je jezelf ook gaan afvragen waarom jij er dan blijkbaar hulp bij nodig hebt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Waarom zou je op je werk om aanpassingen vragen als iedereen zich weleens slecht kan concentreren? Waarom zou je uitleggen dat een onverwachte verandering veel van je vraagt als niemand veranderingen leuk vindt? Waarom zou je hulp zoeken bij problemen met planning als iedereen weleens iets vergeet?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Op die manier kan normaliseren omslaan in bagatelliseren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">We zeggen vaak dat mensen beter moeten aangeven wat ze nodig hebben. Maar daarvoor moet er ook een omgeving zijn waarin iemand erop kan vertrouwen dat die behoefte serieus wordt genomen. Als je iedere keer dat je iets probeert uit te leggen te horen krijgt dat iedereen dat heeft, wordt de kans steeds kleiner dat je het de volgende keer nog vertelt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Soms stopt iemand dan niet met worstelen, maar alleen met erover praten.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Wat je ziet vertelt niet wat iets kost</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een van de redenen waarom deze misverstanden gemakkelijk ontstaan, is dat we vooral zien wat iemand doet. We zien iemand werken, boodschappen doen, naar een verjaardag gaan of een gesprek voeren. We zien veel minder wat ervoor en erna nodig is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Iemand kan een volledige werkdag volhouden en thuis nergens meer toe in staat zijn. Een verjaardag kan gezellig zijn en tegelijkertijd zoveel verwerking vragen dat de rest van het weekend leeg moet blijven. Iemand met ADHD kan een deadline halen, terwijl daar dagen van vastlopen en een laatste nacht vol stress aan voorafgingen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het feit dat iets lukt, betekent daarom niet automatisch dat het gemakkelijk is of weinig kost.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat geldt trouwens niet alleen voor neurodivergente mensen. We kunnen bij niemand precies zien hoeveel moeite iets vraagt. Juist daarom is het belangrijk om voorzichtig te zijn met conclusies op basis van wat we aan de buitenkant zien.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Herkenning mag er zijn</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dit betekent niet dat je nooit meer “dat herken ik” mag zeggen tegen iemand die iets vertelt over autisme of ADHD. Herkenning kan juist heel fijn zijn. Het kan laten merken dat iemand luistert en probeert aan te sluiten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het verschil zit vooral in wat je met die herkenning doet.</p>



<p class="wp-block-paragraph">“Dat herken ik ook” laat ruimte voor een gesprek. “Dat heeft iedereen” kan het gesprek juist afsluiten. In het eerste geval deel je iets van jezelf. In het tweede geval trek je een conclusie over de ervaring van de ander.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Je kunt bijvoorbeeld zeggen dat je iets herkent en daarna vragen hoe het voor de ander is. Misschien blijken jullie ervaringen behoorlijk op elkaar te lijken. Misschien ontdek je juist dat hetzelfde woord voor jullie iets heel anders betekent.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Je hoeft daarbij niet precies te begrijpen hoe het voelt. Je hoeft zelf geen autistische overprikkeling te ervaren om te geloven dat iemand daar veel last van heeft. Je hoeft geen ADHD te hebben om serieus te nemen dat iemand oprecht wil beginnen en toch vastloopt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Begrip vraagt niet altijd om herkenning. Soms vraagt het vooral om nieuwsgierigheid.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Ruimte laten voor het verschil</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer iemand iets vertelt over een neurodivergente ervaring, hoef je jouw eigen ervaring niet kleiner te maken om die van de ander serieus te nemen. Jullie ervaringen kunnen allebei bestaan.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien herken jij hoe vervelend het is wanneer plannen onverwacht veranderen en heeft een autistische vriend daar veel meer verwerkingstijd voor nodig. Misschien kennen jullie allebei overprikkeling, maar komt die bij de één alleen voor na uitzonderlijk drukke dagen en speelt die bij de ander een veel grotere rol in het dagelijks leven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het ene maakt het andere niet minder echt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het helpt alleen om niet te snel te denken dat herkenning betekent dat je precies weet wat iemand ervaart. Zeker niet wanneer iemand eindelijk woorden heeft gevonden voor iets waar diegene jarenlang mee heeft geworsteld.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een goedbedoeld “dat heeft iedereen” kan iemand opnieuw laten twijfelen aan behoeften en grenzen die diegene juist langzaam heeft leren vertrouwen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Je hoeft het niet volledig te begrijpen om dat te voorkomen. Soms is luisteren, geloven wat iemand vertelt en nieuwsgierig blijven al genoeg.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Een vraag aan jou</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wat gebeurt er met jou wanneer iemand reageert met “dat heeft iedereen” als je iets vertelt over je autisme, ADHD of andere neurodivergente ervaring? En welke reactie zou jou op zo’n moment wél helpen?</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://neurodiversdenken.nl/herkenning-is-niet-hetzelfde-als-dezelfde-ervaring/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>2</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">4986</post-id>	</item>
		<item>
		<title>Je kunt mensen om je heen hebben en je toch eenzaam voelen</title>
		<link>https://neurodiversdenken.nl/je-kunt-mensen-om-je-heen-hebben-en-je-toch-eenzaam-voelen/</link>
					<comments>https://neurodiversdenken.nl/je-kunt-mensen-om-je-heen-hebben-en-je-toch-eenzaam-voelen/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Nanda Remkes]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 26 Oct 2026 06:55:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Neurodiversiteit]]></category>
		<category><![CDATA[ADHD]]></category>
		<category><![CDATA[AuDHD]]></category>
		<category><![CDATA[Autisme]]></category>
		<category><![CDATA[Camoufleren]]></category>
		<category><![CDATA[Eenzaamheid]]></category>
		<category><![CDATA[Maskeren]]></category>
		<category><![CDATA[neurodivergentie]]></category>
		<category><![CDATA[Overprikkeling]]></category>
		<category><![CDATA[sociaal contact]]></category>
		<category><![CDATA[sociale contacten]]></category>
		<category><![CDATA[sociale eenzaamheid]]></category>
		<category><![CDATA[sociale energie]]></category>
		<category><![CDATA[verbinding]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://neurodiversdenken.nl/?p=4979</guid>

					<description><![CDATA[Bij eenzaamheid denken we vaak aan alleen zijn. Aan weinig vrienden hebben, weinig mensen zien of niemand hebben om iets mee te ondernemen. Maar eenzaamheid ziet er lang niet altijd zo uit. Je kunt een partner hebben, vrienden spreken, collega’s zien, deel uitmaken van een gezin en regelmatig tussen de mensen zijn, en je toch [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Bij eenzaamheid denken we vaak aan alleen zijn. Aan weinig vrienden hebben, weinig mensen zien of niemand hebben om iets mee te ondernemen. Maar eenzaamheid ziet er lang niet altijd zo uit. Je kunt een partner hebben, vrienden spreken, collega’s zien, deel uitmaken van een gezin en regelmatig tussen de mensen zijn, en je toch eenzaam voelen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor sommige neurodivergente mensen zit eenzaamheid dan ook niet zozeer in een gebrek aan mensen, maar in een gebrek aan verbinding. Je bent er wel bij, maar voelt je niet helemaal onderdeel van wat er gebeurt. Je praat mee, lacht mee en doet wat er van je verwacht wordt, terwijl je vanbinnen het gevoel houdt dat er een afstand bestaat tussen jou en de mensen om je heen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien herkennen anderen je aanwezigheid, maar niet altijd je binnenwereld. En juist dat kan behoorlijk eenzaam zijn.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Eenzaamheid gaat niet alleen over hoeveel mensen je kent</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het aantal sociale contacten dat iemand heeft, zegt weinig over hoe verbonden diegene zich voelt. Je kunt weinig mensen om je heen hebben en daar heel tevreden mee zijn. Andersom kun je een volle agenda hebben en je alsnog alleen voelen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het gaat vaak veel meer over de kwaliteit van het contact. Kun je vertellen wat er werkelijk in je omgaat? Voel je dat de ander nieuwsgierig is naar jouw ervaring, ook als die anders is dan die van hen? Kun je stil zijn zonder het gevoel te hebben dat je iets moet zeggen? Kun je enthousiast worden over iets wat belangrijk voor je is zonder jezelf voortdurend af te remmen?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor neurodivergente mensen kunnen daar extra lagen bij komen. Bijvoorbeeld wanneer je vaak hebt ervaren dat anderen je reacties niet begrijpen, je te letterlijk vinden, je enthousiasme te veel vinden of juist denken dat je ongeïnteresseerd bent omdat je weinig zegt. Als zulke ervaringen zich opstapelen, kun je steeds bewuster worden van het verschil tussen hoe jij iets ervaart en hoe anderen jouw gedrag interpreteren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Je kunt daardoor in gezelschap voortdurend bezig zijn met contact maken en je tegelijkertijd nauwelijks verbonden voelen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Erbij zijn, maar je niet onderdeel voelen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien herken je het gevoel van ergens aanwezig zijn en toch aan de rand staan.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Je zit bijvoorbeeld met een groep mensen aan tafel. Iedereen praat door elkaar, onderwerpen volgen elkaar snel op en tussendoor worden grapjes gemaakt waarvan iedereen meteen lijkt te begrijpen wanneer ze moeten lachen. Jij probeert het gesprek te volgen, zoekt naar een geschikt moment om iets te zeggen en hebt tegen de tijd dat je dat moment gevonden hebt alweer drie nieuwe onderwerpen gemist.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Of je bent op een verjaardag en merkt dat de gesprekken vooral bestaan uit korte uitwisselingen. Werk, vakantie, kinderen, het weer, iemand die een nieuwe keuken heeft gekocht. Daar is op zichzelf niets mis mee, maar misschien merk jij dat je juist behoefte hebt aan een gesprek waarin je ergens wat dieper op in kunt gaan. Je bent omringd door mensen, maar vindt nergens echt een ingang.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat betekent niet dat neurodivergente mensen geen smalltalk kunnen voeren of allemaal alleen maar diepgaande gesprekken willen. Ook hierin verschillen mensen enorm. Het gaat om het gevoel dat de manier waarop sociaal contact om je heen plaatsvindt niet altijd aansluit bij de manier waarop jij verbinding ervaart.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat verschil kan klein lijken, maar wanneer je het vaak ervaart kan het een behoorlijk gevoel van afstand geven.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Wanneer je je steeds verkeerd begrepen voelt</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Eenzaamheid kan ook ontstaan wanneer je regelmatig merkt dat je intenties anders worden geïnterpreteerd dan je ze bedoelt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien probeer je duidelijk te zijn en vindt iemand je bot. Je stelt veel vragen omdat je iets goed wilt begrijpen en iemand denkt dat je kritisch bent. Je reageert niet meteen op een emotioneel verhaal omdat je tijd nodig hebt om te verwerken wat iemand vertelt en je wordt gezien als ongeïnteresseerd. Of je deelt enthousiast een vergelijkbare ervaring omdat je wilt laten merken dat je iemand begrijpt, terwijl de ander het ervaart alsof je het gesprek naar jezelf toe trekt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer dat een enkele keer gebeurt, kun je het meestal uitleggen. Maar als je regelmatig het gevoel hebt dat jouw bedoelingen niet overeenkomen met wat anderen in jouw gedrag lezen, kan dat iets met je doen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Je kunt voorzichtiger worden. Meer nadenken voordat je iets zegt. Gesprekken achteraf analyseren. Je afvragen of je te veel hebt verteld, te weinig hebt gevraagd of iets verkeerd hebt geformuleerd. Misschien ga je jezelf steeds meer aanpassen om misverstanden te voorkomen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">En dan kan sociaal contact iets paradoxaals krijgen. Je doet steeds harder je best om aansluiting te vinden, maar voelt je juist steeds minder gezien.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Als mensen vooral de aangepaste versie van jou kennen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Maskeren kan daarbij een rol spelen. Niet voor iedere neurodivergente persoon en ook niet altijd bewust, maar voor sommige mensen wordt aanpassen in de loop van hun leven bijna automatisch.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Je leert bijvoorbeeld wanneer je oogcontact hoort te maken, wanneer je moet lachen, welke onderwerpen geschikt zijn om over te praten of hoe lang je ergens enthousiast over kunt vertellen voordat je jezelf beter kunt afremmen. Misschien leer je om bepaalde bewegingen te onderdrukken, niet te zeggen dat een geluid je gek maakt of toch naar een sociale afspraak te gaan terwijl je eigenlijk al over je grens heen bent.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat kan helpen om sociaal mee te komen. Tegelijkertijd kan er een pijnlijke vraag onder zitten: als mensen deze versie van mij leuk vinden, zouden ze mij dan ook leuk vinden als ik me minder aanpas?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat is een andere vorm van eenzaamheid dan niemand hebben om mee te praten. Je hebt contact, maar twijfelt hoeveel ruimte er binnen dat contact werkelijk voor jou is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het ingewikkelde is dat maskeren lang niet altijd iets is wat je bewust besluit te doen. Soms merk je pas achteraf hoeveel je jezelf hebt aangepast. Je komt thuis, bent volledig uitgeput en hebt tijd nodig voordat je überhaupt weer voelt wat je zelf nodig hebt.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Contact willen en er tegelijkertijd te moe voor zijn</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Er bestaat nog een andere tegenstelling die eenzaamheid ingewikkeld kan maken. Je kunt behoefte hebben aan verbinding en tegelijkertijd niet genoeg energie hebben voor sociaal contact.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien mis je iemand, maar zie je op tegen afspreken. Je bent blij wanneer een vriend een bericht stuurt, maar hebt geen ruimte in je hoofd om een antwoord te formuleren. Je zou graag vaker ergens naartoe gaan, maar weet dat je daarna een dag nodig hebt om bij te komen. Of je zegt een afspraak af omdat je overprikkeld bent en voelt je diezelfde avond eenzaam omdat je alleen thuis zit.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Van buitenaf kan dat moeilijk te begrijpen zijn. Als je eenzaam bent, waarom zoek je dan niet vaker mensen op?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Omdat behoefte hebben aan contact niet betekent dat je altijd de capaciteit hebt om dat contact aan te gaan. Sociale interactie kan fijn en waardevol zijn en tegelijkertijd veel verwerking, aandacht en energie vragen. Die twee dingen sluiten elkaar niet uit.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat kan ook voor jezelf frustrerend zijn. Je weet wat je mist, maar de meest voor de hand liggende oplossing, meer sociale contacten, is niet automatisch haalbaar of zelfs wenselijk.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Soms is de behoefte niet aan méér contact, maar aan contact dat minder energie kost.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Alleen zijn kan juist prettig zijn</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Daarom is het belangrijk om alleen zijn niet automatisch gelijk te stellen aan eenzaamheid. Voor sommige mensen is tijd alleen juist noodzakelijk om te herstellen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Alleen thuis zijn betekent misschien dat je geen gesprekken hoeft te volgen, geen gezichtsuitdrukkingen hoeft te interpreteren en niet hoeft na te denken over wanneer je iets moet zeggen. Je bepaalt zelf hoeveel geluid er is, wat je doet en wanneer je ergens mee stopt. Na een drukke dag kan dat precies zijn wat je nodig hebt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Je kunt dus een hele dag alleen zijn zonder je eenzaam te voelen en je tijdens twee uur op een druk feest ontzettend eenzaam voelen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het verschil zit in verbinding.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Alleen zijn is een situatie. Eenzaamheid is een gevoel. Die twee kunnen samengaan, maar dat hoeft niet.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">De opluchting van herkenning</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Sommige neurodivergente mensen merken dat contact met andere neurodivergente mensen anders kan voelen. Niet omdat neurodivergente mensen elkaar automatisch begrijpen. Autistische mensen kunnen onderling enorm verschillen en hetzelfde geldt voor mensen met ADHD of andere vormen van neurodivergentie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Toch kan gedeelde herkenning iets veranderen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Soms is het fijn wanneer je een ervaring niet eerst volledig hoeft uit te leggen. Wanneer je zegt dat een gezellige middag ontzettend leuk was én dat je daarna uren niemand meer wilde spreken, en iemand begrijpt dat die twee dingen prima naast elkaar kunnen bestaan. Of wanneer je vertelt dat je al drie dagen van plan bent een bericht te beantwoorden en de ander niet automatisch concludeert dat je geen interesse hebt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat soort momenten kunnen klein zijn, maar veel betekenen. Niet omdat iemand precies hetzelfde moet ervaren, maar omdat er ruimte is voor jouw ervaring zonder dat die meteen gecorrigeerd of verklaard hoeft te worden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het gevoel begrepen te worden kan soms waardevoller zijn dan hoeveel mensen je daadwerkelijk spreekt.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Verbinding hoeft er niet op één manier uit te zien</h2>



<p class="wp-block-paragraph">We hebben behoorlijk vaste ideeën over hoe een sociaal leven eruit hoort te zien. Vrienden regelmatig zien, verjaardagen bezoeken, spontaan afspreken, bellen, samen uit eten gaan en actief contact onderhouden. Wanneer je dat weinig doet, kan al snel het idee ontstaan dat je sociale leven tekortschiet.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar verbinding kan veel verschillende vormen hebben.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien zie je iemand maar eens per maand en voelt dat contact iedere keer vertrouwd. Misschien bestaat een vriendschap grotendeels uit berichten sturen wanneer daar ruimte voor is. Misschien vind je het prettiger om samen iets te doen dan tegenover elkaar te zitten en te praten. Misschien heb je liever twee mensen bij wie je volledig jezelf kunt zijn dan twintig contacten die vooral energie kosten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Er bestaat geen minimumaantal vrienden dat nodig is voor een goed sociaal leven. Meer contact is niet automatisch betere verbinding.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De vraag is eerder of de contacten die je hebt iets bieden waar jij behoefte aan hebt.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Soms blijft er toch een stukje eenzaamheid</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ook wanneer je fijne mensen om je heen hebt, kan eenzaamheid soms blijven bestaan. Niet iedere ervaring kan volledig worden gedeeld en zelfs iemand die ontzettend zijn best doet om je te begrijpen kan nooit precies ervaren hoe het is om in jouw hoofd te zitten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat hoeft niet te betekenen dat een relatie tekortschiet. Volledig begrepen worden door een ander is misschien ook geen realistische verwachting. We blijven uiteindelijk verschillende mensen met verschillende ervaringen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wat wel verschil kan maken, is het gevoel dat je niet voortdurend hoeft te bewijzen dat jouw ervaring echt is. Dat iemand misschien niet precies begrijpt waarom iets zoveel energie kost, maar wel accepteert dát het zoveel energie kost. Dat je kunt aangeven dat je iets anders ervaart zonder dat iemand meteen probeert uit te leggen waarom je het verkeerd ziet.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Soms zit verbinding niet in volledig begrijpen, maar in serieus genomen worden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">En misschien is dat ook waarom eenzaamheid zo lastig zichtbaar is. Je kunt aan de buitenkant niet zien hoeveel mensen iemand werkelijk om zich heen heeft, maar al helemaal niet hoe verbonden iemand zich met die mensen voelt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Iemand kan alleen aan een tafel zitten en zich prima voelen. Iemand anders kan midden in een volle kamer staan en zich volledig alleen voelen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Een vraag aan jou</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer voel jij je werkelijk verbonden met iemand? Zit dat voor jou in veel contact, of juist in het gevoel dat je bij iemand minder hoeft uit te leggen en jezelf minder hoeft aan te passen?</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://neurodiversdenken.nl/je-kunt-mensen-om-je-heen-hebben-en-je-toch-eenzaam-voelen/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>1</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">4979</post-id>	</item>
		<item>
		<title>Wie ben ik eigenlijk na mijn late diagnose?</title>
		<link>https://neurodiversdenken.nl/wie-ben-ik-eigenlijk-na-mijn-late-diagnose/</link>
					<comments>https://neurodiversdenken.nl/wie-ben-ik-eigenlijk-na-mijn-late-diagnose/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Nanda Remkes]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 15 Oct 2026 05:47:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Neurodiversiteit]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://neurodiversdenken.nl/?p=4976</guid>

					<description><![CDATA[Een late diagnose van autisme, ADHD of beide kan veel duidelijk maken. Gedrag waar je jezelf jarenlang om hebt veroordeeld krijgt ineens context. Dingen die je moeilijk vond blijken niet simpelweg een kwestie van harder proberen. Er komen woorden voor ervaringen die je misschien al je hele leven hebt, maar nooit goed kon plaatsen. Dat [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Een late diagnose van autisme, ADHD of beide kan veel duidelijk maken. Gedrag waar je jezelf jarenlang om hebt veroordeeld krijgt ineens context. Dingen die je moeilijk vond blijken niet simpelweg een kwestie van harder proberen. Er komen woorden voor ervaringen die je misschien al je hele leven hebt, maar nooit goed kon plaatsen. Dat kan veel herkenning en opluchting geven.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tegelijkertijd kan er een heel andere vraag ontstaan: wie ben ik eigenlijk? Als je jarenlang hebt geprobeerd je aan te passen aan wat er van je werd verwacht, kan het lastig zijn om onderscheid te maken tussen wat werkelijk bij jou past en wat je onderweg hebt aangeleerd. Misschien heb je jezelf aangepast aan vrienden, partners, collega’s of familie. Misschien heb je bepaalde kanten van jezelf verborgen omdat je merkte dat anderen daar vreemd op reageerden. Of misschien heb je vooral heel goed geleerd hoe je je volgens je omgeving hoorde te gedragen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Na een late diagnose kan daardoor een nieuwe zoektocht beginnen. Niet omdat je ineens een ander mens bent geworden, maar omdat je met andere informatie naar jezelf en je verleden gaat kijken.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Terugkijken met nieuwe informatie</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een diagnose verandert je verleden niet, maar kan wel veranderen hoe je ernaar kijkt. Situaties die vroeger vooral voelden als persoonlijk falen kunnen ineens in een ander licht komen te staan. Misschien begrijp je beter waarom bepaalde sociale situaties altijd zoveel energie kostten, waarom veranderingen je sterker raakten dan anderen leken te begrijpen of waarom je uren bezig kon zijn met iets wat je interesseerde, maar volledig vastliep op een ogenschijnlijk eenvoudige taak.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat kan opluchting geven. Er komt een verklaring voor dingen die eerder vooral verwarrend waren. Tegelijkertijd kan het confronterend zijn om te beseffen hoeveel energie je misschien jarenlang hebt gestoken in aanpassen, doorgaan en proberen te voldoen aan verwachtingen die niet goed aansloten bij wat jij nodig had.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Daar kunnen ook verdriet, boosheid en rouw bij komen kijken. Misschien vraag je je af hoe je leven eruit had gezien als je dit eerder had geweten. Had je andere keuzes gemaakt? Was je eerder gestopt met iets wat je voortdurend uitputte? Had je andere hulp gezocht? Had je jezelf minder vaak lui, lastig, ongemotiveerd of overgevoelig genoemd?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Op zulke vragen bestaat meestal geen duidelijk antwoord. Je kunt niet weten hoe je leven was verlopen als je eerder een diagnose had gekregen. Toch kunnen die gedachten onderdeel zijn van het opnieuw leren begrijpen van je eigen geschiedenis.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Wat is van mij en wat heb ik aangeleerd?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Iedereen past zich in bepaalde mate aan de omgeving aan. We gedragen ons thuis anders dan tijdens een sollicitatiegesprek en bij goede vrienden misschien weer anders dan bij mensen die we nauwelijks kennen. Aanpassen is daarom op zichzelf niet verkeerd en ook niet automatisch maskeren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het wordt ingewikkelder wanneer aanpassen jarenlang noodzakelijk heeft gevoeld om geaccepteerd te worden, conflicten te voorkomen of niet buiten de groep te vallen. Als je voortdurend kijkt naar anderen om te bepalen wat er van je verwacht wordt, kan het steeds moeilijker worden om te herkennen waar die aanpassing ophoudt en je eigen voorkeur begint.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat kan over grote dingen gaan, zoals relaties, opleidingen, werk of de manier waarop je je leven hebt ingericht. Maar juist de kleine dingen kunnen veel zichtbaar maken. Welke muziek vind je eigenlijk leuk? Welke kleding draag je omdat jij die prettig vindt? Vind je feestjes werkelijk gezellig, of ging je vooral omdat dat bij een sociaal leven leek te horen? Vind je spontane afspraken leuk, of heb je jezelf aangeleerd om altijd enthousiast ja te zeggen? Wil je werkelijk een volle agenda, of voelt een lege agenda ongemakkelijk omdat je hebt geleerd dat je altijd iets nuttigs moet doen?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Na een late diagnose kun je ontdekken dat je op sommige van die vragen verrassend moeilijk antwoord kunt geven. Dat betekent niet dat je geen eigen identiteit hebt. Misschien heb je alleen lange tijd weinig reden of ruimte gehad om bij dit soort vragen stil te staan.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Jezelf herkennen in kleine dingen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Jezelf opnieuw leren kennen hoeft daarom niet te beginnen met grote vragen over je identiteit of de richting van je leven. Kleine voorkeuren kunnen minstens zoveel informatie geven. Je kunt simpelweg gaan letten op waar je vanzelf naartoe trekt wanneer niemand anders bepaalt wat je zou moeten kiezen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor mij zat zo’n ontdekking bijvoorbeeld in muziek. Ik merkte dat symphonic metal echt iets van mij was, los van wat partners, vrienden of andere mensen om mij heen luisterden. Op papier is dat maar een muziekvoorkeur. Voor mij was het tegelijkertijd een klein voorbeeld van ontdekken dat iets bij mij hoorde zonder dat ik daarvoor eerst naar iemand anders hoefde te kijken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor iemand anders kan dat compleet iets anders zijn. Misschien ontdek je dat je eigenlijk helemaal niet van uit eten gaan houdt, maar het heerlijk vindt om met één persoon thuis af te spreken. Misschien ga je kleding dragen die prettig voelt in plaats van kleding waarvan je denkt dat die passend is. Of je pakt een hobby weer op die je ooit hebt laten vallen omdat anderen hem kinderachtig, vreemd of saai vonden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Juist door zulke kleine dingen serieus te nemen kun je meer leren over wat bij je past. Waar krijg je energie van? Waar kijk je uit jezelf naar uit? Waar voel je steeds opnieuw weerstand tegen? Wanneer merk je dat je lichaam ontspant? Bij welke mensen hoef je minder na te denken over hoe je zit, kijkt, praat of reageert? Dat zijn geen tests waarmee je de ‘echte jij’ kunt vinden, maar wel signalen die kunnen helpen om jezelf beter te leren begrijpen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Maskeren stopt niet ineens na een diagnose</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Na een late diagnose ontstaat soms het idee dat je nu moet gaan ontmaskeren. Je weet immers eindelijk waarom je jezelf altijd hebt aangepast, dus dan kun je daarmee stoppen en voortaan volledig jezelf zijn. Alleen werkt maskeren lang niet altijd bewust en is het meestal niet iets wat je simpelweg aan of uit kunt zetten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer je bepaald gedrag jarenlang hebt aangeleerd, kan het automatisch zijn geworden. Misschien lach je automatisch wanneer je denkt dat dit sociaal verwacht wordt, maak je oogcontact terwijl het je eigenlijk veel energie kost of zeg je direct dat het goed gaat wanneer iemand vraagt hoe het met je gaat. Misschien pas je je manier van praten, bewegen of reageren aan zonder dat je op dat moment bewust besluit om dat te doen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een diagnose kan ervoor zorgen dat je zulke patronen beter gaat herkennen, maar daarmee verdwijnen ze niet ineens. Bovendien hoeft het doel ook niet te zijn dat je jezelf nooit meer aanpast. Er kunnen genoeg situaties zijn waarin je bewust kiest hoe je jezelf presenteert of communiceert.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De vraag is misschien eerder hoeveel ruimte je hebt om daar zelf een keuze in te maken. Merk je wanneer je jezelf aanpast? Begrijp je waarom je dat doet? Voelt het veilig om het soms niet te doen? En hoeveel energie kost het je om bepaald gedrag voortdurend vol te houden? Daarmee wordt minder maskeren geen opdracht om voortaan altijd volledig ‘ongefilterd’ jezelf te zijn, maar een zoektocht naar waar je jezelf misschien wat meer ruimte kunt geven.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Als je grenzen ineens lijken te veranderen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Na een diagnose kunnen ook je grenzen zichtbaarder worden. Dat kan verwarrend zijn voor jezelf en soms ook voor de mensen om je heen. Misschien kon je vroeger toch ook naar verjaardagen? Je werkte toch altijd zoveel uur? Je vond het toch nooit een probleem als plannen veranderden? Waarom lukt dat na je diagnose ineens niet meer?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het feit dat iemand iets jarenlang heeft gedaan, betekent alleen niet automatisch dat het geen moeite kostte. Misschien was er achteraf veel hersteltijd nodig. Misschien werden signalen van overbelasting genegeerd omdat je dacht dat iedereen dit ervoer. Misschien ging je door totdat je lichaam of hoofd uiteindelijk zelf op de rem trapte.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer je jezelf na een diagnose beter begint te begrijpen, kun je signalen soms eerder herkennen. Waar je vroeger automatisch ja zei, denk je nu misschien eerst na of je daadwerkelijk wilt én kunt. Waar je vroeger doorging tot je volledig uitgeput was, merk je eerder dat je rust nodig hebt. Daardoor kan het van buitenaf lijken alsof je sinds je diagnose minder kunt of meer grenzen hebt gekregen, terwijl je misschien vooral eerder bent gaan luisteren naar grenzen die er al veel langer waren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat betekent overigens niet dat iedere grens na een diagnose automatisch vaststaat of dat je jezelf nooit meer hoeft uit te dagen. Ook daarin blijft het zoeken. Het verschil is dat je beter kunt proberen te onderscheiden wanneer iets spannend of nieuw is en wanneer je daadwerkelijk over je eigen draagkracht heen gaat.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Ook relaties kunnen veranderen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer je anders met jezelf omgaat, kan dat invloed hebben op je relaties. Mensen om je heen kennen een bepaalde versie van jou en zijn misschien gewend geraakt aan de manier waarop jij je aanpast. Wanneer je vaker je mening geeft, een grens aangeeft of niet meer automatisch meegaat in wat een ander wil, kan dat wennen zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Sommige contacten blijken misschien vooral goed te werken zolang jij degene bent die meebeweegt. Dat kan pijnlijk zijn om te ontdekken. Andere relaties kunnen juist gemakkelijker of gelijkwaardiger worden wanneer je duidelijker kunt vertellen wat je nodig hebt en de ander daar rekening mee kan houden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ook je eigen blik op sociale contacten kan veranderen. Misschien ga je minder kijken naar hoeveel vrienden je hebt of hoe vaak je mensen ziet en meer naar hoe een contact daadwerkelijk voelt. Kun je bij iemand stil zijn zonder dat je het gevoel hebt het gesprek voortdurend gaande te moeten houden? Kun je enthousiast vertellen over iets wat je interesseert? Kun je aangeven dat je moe bent of ergens geen ruimte voor hebt zonder bang te zijn dat de hele relatie daardoor onder druk komt te staan?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat betekent niet dat alle relaties altijd moeiteloos moeten zijn. Iedere relatie vraagt aanpassing, rekening houden met elkaar en soms compromissen sluiten. Het verschil zit vooral in de ruimte die er overblijft voor jou binnen die relatie.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Bestaat er eigenlijk wel één ‘echte jij’?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">De vraag ‘wie ben ik eigenlijk?’ suggereert al snel dat ergens onder alle aangeleerde patronen één echte versie van jezelf verstopt zit. Alsof je alle maskers en invloeden van anderen kunt verwijderen en uiteindelijk bij je volledig authentieke zelf uitkomt. Ik denk dat het ingewikkelder ligt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Iedereen wordt gevormd door ervaringen, relaties en de omgeving. We nemen dingen van andere mensen over en maken daar soms vervolgens iets van onszelf van. Bovendien veranderen we gedurende ons leven. Iets wat tien jaar geleden perfect bij je paste, kan nu niet meer kloppen. Een hobby of muzieksmaak die ooit via een partner in je leven kwam, kan ondertussen alsnog echt van jou zijn geworden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Jezelf opnieuw leren kennen na een late diagnose hoeft daarom niet te betekenen dat je alles uit het verleden uit elkaar moet trekken om te bepalen wat oorspronkelijk van jou was en wat je van iemand anders hebt overgenomen. Misschien is een veel bruikbaardere vraag: past dit nu nog bij mij?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Soms is het antwoord heel duidelijk ja. Soms ontdek je dat je iets vooral deed omdat je dacht dat het van je verwacht werd. En soms weet je het nog niet. Je hoeft na je diagnose niet binnen een paar maanden een compleet nieuwe en definitieve identiteit te hebben opgebouwd. Je mag ook onderzoeken, proberen, van gedachten veranderen en later opnieuw kijken.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Je diagnose vertelt niet wie je bent</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Autisme of ADHD kan veel verklaren over hoe je informatie verwerkt, waarom bepaalde situaties veel energie vragen of waarom je tegen specifieke dingen aanloopt. Maar een diagnose vertelt uiteindelijk niet wie jij als persoon bent. Er bestaat geen autistische muzieksmaak, ADHD-hobby of AuDHD-manier waarop je je leven moet inrichten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wat een late diagnose wel kan geven, is nieuwe informatie waarmee je opnieuw naar jezelf kunt kijken. Misschien hoef je daardoor iets minder vaak te beginnen bij de vraag wat normaal is, hoe andere mensen het doen of wat er van je verwacht wordt. Je kunt vaker onderzoeken wat bij jou past, wat je nodig hebt en welke dingen je eigenlijk veel meer energie kosten dan je altijd hebt gedacht.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat proces hoeft geen rechte lijn te zijn en er hoeft ook geen moment te komen waarop je kunt zeggen dat je jezelf nu volledig hebt gevonden. Mensen blijven veranderen en nieuwe dingen over zichzelf ontdekken. Misschien is jezelf leren kennen daarom ook nooit echt klaar.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een late diagnose kan wel een moment zijn waarop je jezelf toestemming geeft om die vragen eindelijk serieus te nemen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Een vraag aan jou</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ben jij jezelf na je diagnose anders gaan bekijken? Welke voorkeur, behoefte of grens heb jij bij jezelf ontdekt waarvan je eerder niet besefte hoe belangrijk die voor je was?</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://neurodiversdenken.nl/wie-ben-ik-eigenlijk-na-mijn-late-diagnose/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>4</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">4976</post-id>	</item>
		<item>
		<title>Autisme en ADHD in één hoofd: als je behoeften elkaar tegenspreken</title>
		<link>https://neurodiversdenken.nl/autisme-en-adhd-in-een-hoofd-als-je-behoeften-elkaar-tegenspreken/</link>
					<comments>https://neurodiversdenken.nl/autisme-en-adhd-in-een-hoofd-als-je-behoeften-elkaar-tegenspreken/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Nanda Remkes]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 07 Oct 2026 05:32:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Neurodiversiteit]]></category>
		<category><![CDATA[ADHD]]></category>
		<category><![CDATA[AuDHD]]></category>
		<category><![CDATA[Autisme]]></category>
		<category><![CDATA[autisme en ADHD]]></category>
		<category><![CDATA[executieve functies]]></category>
		<category><![CDATA[impulsiviteit]]></category>
		<category><![CDATA[neurodivergentie]]></category>
		<category><![CDATA[Onderprikkeling]]></category>
		<category><![CDATA[Overprikkeling]]></category>
		<category><![CDATA[prikkelverwerking]]></category>
		<category><![CDATA[structuur]]></category>
		<category><![CDATA[zelfregulatie]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://neurodiversdenken.nl/?p=4973</guid>

					<description><![CDATA[Behoefte hebben aan duidelijkheid en tegelijkertijd snel verveeld raken als alles voorspelbaar wordt. Rust nodig hebben na een dag vol prikkels, maar ondertussen onrustig worden omdat er te weinig gebeurt. Graag willen weten waar je aan toe bent en toch regelmatig impulsief je eigen plannen omgooien. Voor veel mensen met zowel autisme als ADHD, vaak [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Behoefte hebben aan duidelijkheid en tegelijkertijd snel verveeld raken als alles voorspelbaar wordt. Rust nodig hebben na een dag vol prikkels, maar ondertussen onrustig worden omdat er te weinig gebeurt. Graag willen weten waar je aan toe bent en toch regelmatig impulsief je eigen plannen omgooien.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor veel mensen met zowel autisme als ADHD, vaak aangeduid als AuDHD, kunnen dit herkenbare tegenstrijdigheden zijn. Eigenschappen en behoeften die samenhangen met autisme en ADHD bestaan namelijk niet netjes naast elkaar. Ze kunnen elkaar versterken, compenseren en soms behoorlijk in de weg zitten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Zelf herken ik dat sterk. Ik hou bijvoorbeeld van duidelijkheid en wil graag weten wat er gaat gebeuren, wanneer en met wie. Dat geeft me rust. Maar zet iedere week precies hetzelfde voor me klaar en de kans is groot dat mijn brein ergens onderweg afhaakt omdat er te weinig nieuws of uitdaging in zit.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Beide behoeften zijn echt. En juist dat kan het soms ingewikkeld maken.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Autisme en ADHD zijn niet om de beurt aanwezig</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer we praten over AuDHD kan het verleidelijk zijn om gedrag toe te schrijven aan één van beide. Dit is het autistische stuk en dat is de ADHD. In werkelijkheid is dat onderscheid lang niet altijd duidelijk te maken. Het gaat uiteindelijk om één persoon en één brein waarin verschillende eigenschappen en behoeften voortdurend invloed op elkaar hebben.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Iemand kan bijvoorbeeld veel behoefte hebben aan voorspelbaarheid en tegelijkertijd stimulatie en afwisseling nodig hebben. De behoefte aan het ene verdwijnt niet automatisch wanneer het andere aanwezig is. Daardoor kan het lastig zijn om te bepalen wat je op een bepaald moment nodig hebt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat kan ook verklaren waarom oplossingen die in eerste instantie goed lijken te werken later ineens niet meer werken. Meer rust nemen kan helpen tegen overprikkeling, maar te weinig stimulatie kan vervolgens weer onrust veroorzaken. Een strakke planning kan houvast bieden, maar na verloop van tijd ook te beperkend worden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het antwoord is daardoor lang niet altijd óf het een óf het ander. Soms moet er gezocht worden naar een combinatie.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Structuur nodig hebben en die toch niet kunnen volhouden</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Veel autistische mensen hebben baat bij duidelijkheid, voorspelbaarheid en structuur. Weten wat er gaat gebeuren en wat er van je verwacht wordt, kan onzekerheid verminderen en ervoor zorgen dat je minder informatie tegelijkertijd hoeft te verwerken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">ADHD kan het juist moeilijk maken om die structuur zelf aan te brengen en vast te houden. Plannen, prioriteiten stellen, beginnen aan een taak, tijd inschatten en aandacht ergens bij houden doen een beroep op executieve functies. Precies daar kunnen mensen met ADHD tegen problemen aanlopen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Daardoor ontstaat een vervelende tegenstelling: je hebt structuur nodig om goed te functioneren, maar het lukt niet altijd om die structuur zelf vol te houden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat herken ik zelf bijvoorbeeld in plannen. Ik kan een planning maken die op dat moment volledig logisch en haalbaar voelt. Een paar dagen later kan diezelfde planning totaal niet meer aansluiten bij hoe mijn hoofd werkt. Een taak die maandag prima uitvoerbaar leek, roept woensdag misschien nauwelijks genoeg interesse of urgentie op om eraan te beginnen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat betekent niet dat de behoefte aan structuur er niet was. Behoefte hebben aan structuur en in staat zijn die structuur consequent uit te voeren zijn twee verschillende dingen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Overprikkeld en toch op zoek naar prikkels</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ook overprikkeling en onderprikkeling worden vaak als tegenpolen gezien. Toch kunnen ze bij AuDHD dicht bij elkaar liggen en soms zelfs tegelijkertijd worden ervaren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Iemand kan na een drukke dag behoefte hebben aan minder geluid, minder sociale interactie en minder onverwachte informatie. Tegelijkertijd kan het ADHD-brein behoefte houden aan stimulatie. Volledige stilte of helemaal niets doen voelt dan misschien helemaal niet prettig.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Je kunt daardoor doodmoe op de bank liggen en ondertussen steeds opnieuw je telefoon pakken. Een app openen, hem weer sluiten, een filmpje aanklikken, een spelletje starten en daarna toch weer iets anders zoeken. Je systeem heeft rust nodig, maar je brein blijft zoeken naar iets wat voldoende interesse oproept.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ik herken dit zelf ook. Rust betekent voor mij daarom niet altijd dat ik zo min mogelijk moet doen. Soms werkt een bekende serie, een spelletje, muziek of iets doen rondom een interesse veel beter. Het verschil zit dan vooral in het soort prikkels en hoeveel controle ik er zelf over heb.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Overprikkeld zijn betekent dus niet automatisch dat iedere vorm van stimulatie te veel is. Soms zijn bepaalde prikkels te veel, terwijl er tegelijkertijd behoefte bestaat aan andere, meer passende prikkels.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Moeite hebben met verandering en toch impulsief zijn</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een andere schijnbare tegenstelling is moeite hebben met onverwachte veranderingen en tegelijkertijd zelf impulsief kunnen zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor veel autistische mensen helpt het om vooraf een beeld te hebben van wat er gaat gebeuren. Een onverwachte wijziging betekent dat het bestaande beeld moet worden aangepast. Dat omschakelen kan tijd en energie kosten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">ADHD kan ondertussen juist zorgen voor spontane ideeën en de neiging om direct op iets interessants in te springen. Iemand kan daardoor zelf ineens besluiten iets compleet anders te gaan doen, terwijl een onverwachte wijziging die door iemand anders wordt voorgesteld veel stress oplevert.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat lijkt tegenstrijdig, maar er is een belangrijk verschil tussen zelfgekozen verandering en verandering die je overkomt. Bij een spontaan eigen idee is je brein vaak al bezig met het nieuwe plan. Er is enthousiasme, interesse of motivatie. Bij een onverwachte verandering van buitenaf moet je eerst loskomen van wat je al had verwacht en vervolgens opnieuw schakelen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De verandering kan hetzelfde lijken. Wat er intern gevraagd wordt, is dat niet.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Uren iets kunnen doen en daarna vastlopen op een taak van vijf minuten</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ook het verschil in functioneren kan bij AuDHD groot zijn. Wanneer iets veel interesse oproept, kunnen sommige mensen er volledig in opgaan. Uren schrijven, onderzoeken, gamen, creëren of bezig zijn met een interesse kan dan relatief gemakkelijk gaan.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Vervolgens kan een klein administratief taakje bijna onmogelijk voelen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat leidt regelmatig tot onbegrip, ook bij de persoon zelf. Als je drie uur geconcentreerd met iets bezig kon zijn, waarom lukt het dan niet om dat ene mailtje te beantwoorden?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Omdat de tijd die een taak kost weinig zegt over wat die taak van je brein vraagt. Interesse, urgentie, energie, prikkelverwerking, het aantal tussenstappen en executieve functies spelen allemaal een rol.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een taak van vijf minuten kan daardoor op dat moment meer van iemand vragen dan een activiteit van twee uur waarin diegene volledig opgaat.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat verschil wordt van buitenaf niet altijd gezien. Het kan daardoor worden uitgelegd als luiheid, uitstelgedrag of gebrek aan motivatie, terwijl er intern iets heel anders gebeurt.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Iets heel graag willen en toch niet beginnen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien is dit wel een van de frustrerendste tegenstrijdigheden: iets daadwerkelijk willen doen en toch niet in beweging komen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een idee kan interessant zijn en iemand kan precies weten wat het eindresultaat moet worden. Toch kan de stap naar uitvoering vastlopen. Een taak die van buitenaf één geheel lijkt, kan in het hoofd ineens uit tientallen kleinere stappen bestaan.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Waar begin ik? Wat heb ik nodig? Welke volgorde is logisch? Moet ik eerst nog iets uitzoeken? Wat gebeurt er als mijn oorspronkelijke plan niet blijkt te werken?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tegelijkertijd kunnen er alweer nieuwe ideeën, mogelijkheden en verbeteringen opkomen. Het project wordt daardoor in het hoofd steeds groter, terwijl beginnen juist moeilijker wordt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dit herken ik zelf sterk. Soms bestaat iets in mijn hoofd al bijna volledig voordat ik daadwerkelijk iets heb uitgevoerd. Dat kan van buitenaf op uitstel lijken, terwijl mijn hoofd er ondertussen juist ontzettend druk mee is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Willen en kunnen zijn daarom niet hetzelfde. Motivatie alleen is lang niet altijd voldoende om daadwerkelijk tot actie te komen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Niet zoeken naar één perfect systeem</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer je steeds tegen dit soort tegenstrijdigheden aanloopt, is het verleidelijk om te zoeken naar dé oplossing. De perfecte planning. De juiste routine. Genoeg rust. Een systeem waarmee alles eindelijk wel blijft werken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar juist bij AuDHD kan een oplossing die vandaag helpt op een ander moment minder goed aansluiten. De hoeveelheid energie, prikkels, interesse en behoefte aan voorspelbaarheid kan veranderen. Dat betekent niet automatisch dat een strategie mislukt is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien ligt de uitdaging daarom minder in het vinden van één systeem dat altijd werkt en meer in leren herkennen welke behoefte op dat moment aandacht vraagt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat kan ook betekenen dat twee ogenschijnlijk tegengestelde dingen tegelijkertijd waar mogen zijn. Je kunt structuur nodig hebben en moeite hebben die vol te houden. Je kunt rust nodig hebben en stimulatie zoeken. Je kunt moeite hebben met onverwachte veranderingen en zelf impulsief zijn. Je kunt urenlang met iets bezig zijn en vervolgens vastlopen op een taak die maar vijf minuten duurt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor mij is dat een belangrijk onderdeel geweest van het beter begrijpen van AuDHD. Autisme en ADHD zijn geen twee losse lijstjes met kenmerken die toevallig bij dezelfde persoon voorkomen. Ze maken deel uit van één brein en beïnvloeden elkaar voortdurend.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Soms versterken eigenschappen elkaar. Soms lijken behoeften elkaar tegen te spreken. En juist in die wisselwerking zit veel van de dagelijkse ervaring die in losse lijstjes met kenmerken gemakkelijk verloren gaat.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Herken jij dit?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Welke behoeften lijken bij jou soms met elkaar in strijd te zijn? En lukt het je om te herkennen wat je op zo’n moment eigenlijk nodig hebt?</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://neurodiversdenken.nl/autisme-en-adhd-in-een-hoofd-als-je-behoeften-elkaar-tegenspreken/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>2</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">4973</post-id>	</item>
		<item>
		<title>Waarom lopen zoveel neurodivergente vrouwen juist tijdens de (peri)menopauze vast?</title>
		<link>https://neurodiversdenken.nl/waarom-lopen-zoveel-neurodivergente-vrouwen-juist-tijdens-de-perimenopauze-vast/</link>
					<comments>https://neurodiversdenken.nl/waarom-lopen-zoveel-neurodivergente-vrouwen-juist-tijdens-de-perimenopauze-vast/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Nanda Remkes]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 29 Sep 2026 05:27:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Neurodiversiteit]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://neurodiversdenken.nl/?p=4672</guid>

					<description><![CDATA[De laatste jaren zie ik dit onderwerp steeds vaker voorbij komen. Vrouwen die jarenlang redelijk goed hebben gefunctioneerd, soms met moeite en vaak ten koste van zichzelf, merken dat er ineens iets verandert. Ze raken sneller overprikkeld, concentreren lukt minder goed, emoties komen harder binnen en herstellen kost veel meer tijd. Strategieën die jarenlang voldoende [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">De laatste jaren zie ik dit onderwerp steeds vaker voorbij komen. Vrouwen die jarenlang redelijk goed hebben gefunctioneerd, soms met moeite en vaak ten koste van zichzelf, merken dat er ineens iets verandert. Ze raken sneller overprikkeld, concentreren lukt minder goed, emoties komen harder binnen en herstellen kost veel meer tijd. Strategieën die jarenlang voldoende waren, lijken ineens niet meer te werken. Sommige vrouwen belanden in een burn-out, terwijl anderen juist in deze periode voor het eerst de diagnose autisme, ADHD of AuDHD krijgen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Toeval? Waarschijnlijk niet.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tegelijkertijd is het belangrijk om eerlijk te zijn. De kennis over neurodivergentie en de (peri)menopauze staat nog in de kinderschoenen. Er verschijnen steeds meer onderzoeken, maar we hebben nog lang niet alle antwoorden. Een groot deel van wat we weten komt uit de eerste wetenschappelijke studies én uit de ervaringen van duizenden vrouwen die onafhankelijk van elkaar opvallend vergelijkbare verhalen vertellen. Die ervaringen zijn geen wetenschappelijk bewijs, maar wel een waardevolle bron van kennis. Vaak begint onderzoek juist met het herkennen van zulke terugkerende patronen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Wat gebeurt er tijdens de perimenopauze?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer mensen het over de overgang hebben, bedoelen ze vaak de menopauze. Toch is dat eigenlijk maar één moment, namelijk de laatste menstruatie. De jaren daarvoor noemen we de perimenopauze. Juist in deze periode beginnen hormonen sterk te schommelen. Dat kan al rond het veertigste levensjaar gebeuren, soms zelfs eerder.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Veel vrouwen kennen de lichamelijke veranderingen, zoals opvliegers of een veranderende menstruatiecyclus. Minder bekend is dat deze hormonale veranderingen ook invloed hebben op het brein. Voor neurodivergente vrouwen lijkt dat soms nét het verschil te maken tussen &#8220;het nog volhouden&#8221; en vastlopen.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Niet de neurodivergentie verandert, maar de compensatie</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Autisme en ADHD ontstaan natuurlijk niet tijdens de perimenopauze. Wat veel vrouwen wél ervaren, is dat kenmerken die jarenlang op de achtergrond bleven ineens veel zichtbaarder worden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Veel neurodivergente vrouwen hebben tientallen jaren geleerd om zich aan te passen aan een wereld die niet vanzelf aansluit bij hoe hun brein werkt. Ze plannen vooruit, analyseren sociale situaties, maskeren autistische kenmerken of ontwikkelen allerlei strategieën om hun ADHD te compenseren. Dat kost voortdurend energie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien is dat wel de belangrijkste verandering tijdens de perimenopauze. Niet dat autisme of ADHD erger worden, maar dat het steeds moeilijker wordt om te blijven compenseren. De buffer waarop jarenlang werd geleund, wordt kleiner. Daardoor worden kenmerken zichtbaar die er altijd al waren.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">De rol van hormonen</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Onderzoekers denken dat hormonen hierin een belangrijke rol spelen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Van alle hormonen lijkt oestrogeen de grootste invloed te hebben op ADHD-klachten. Oestrogeen ondersteunt namelijk verschillende processen in het brein, waaronder het dopaminesysteem. Dopamine speelt een belangrijke rol bij aandacht, motivatie, planning, werkgeheugen en executieve functies. Wanneer oestrogeen tijdens de perimenopauze begint te schommelen en uiteindelijk afneemt, lijkt dopamine minder efficiënt te functioneren. Veel vrouwen beschrijven daardoor meer concentratieproblemen, vergeetachtigheid en mentale chaos.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ook progesteron lijkt belangrijk. Dit hormoon heeft een rustgevend effect op het zenuwstelsel via het GABA-systeem, dat helpt om prikkels te dempen. Progesteron daalt vaak al vroeg in de perimenopauze. Sommige vrouwen merken daardoor dat ze sneller angstig zijn, emotioneler reageren, slechter slapen of gevoeliger worden voor stress.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ook testosteron verandert in deze levensfase, al verloopt dat veel geleidelijker. Mogelijk heeft ook dit invloed op energie en motivatie, maar hierover weten we nog weinig.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Waarom lijkt autisme soms ook sterker naar voren te komen?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Bij ADHD wordt vooral gekeken naar de invloed van hormonen op dopamine. Bij autisme is het verhaal waarschijnlijk ingewikkelder.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Onderzoekers vermoeden dat vooral de combinatie van hormonale veranderingen, slechter slapen, meer stressgevoeligheid en minder herstelvermogen ervoor zorgt dat sensorische prikkels harder binnenkomen. Veel autistische vrouwen beschrijven dat geluiden, licht, sociale situaties of veranderingen ineens veel meer energie kosten dan voorheen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De precieze biologische verklaring kennen we nog niet, maar de ervaringen zijn opvallend vergelijkbaar.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Jaren van aanpassen vragen hun tol</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Persoonlijk denk ik dat hormonen maar een deel van het verhaal zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Veel neurodivergente vrouwen bereiken de perimenopauze na tientallen jaren van aanpassen, maskeren en overcompenseren. Ze hebben jarenlang geprobeerd te voldoen aan verwachtingen die vaak niet goed aansluiten bij hoe hun brein werkt. Dat kost iedere dag energie, ook als de buitenwereld dat niet ziet.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien is de perimenopauze daarom niet de oorzaak van het vastlopen, maar het moment waarop een systeem dat al jarenlang onder druk staat zijn laatste reserves kwijtraakt. Dat is op dit moment nog geen bewezen verklaring, maar het sluit wel aan bij wat veel vrouwen beschrijven én bij wat we weten over langdurige stress en overbelasting.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Waarom krijgen zoveel vrouwen juist nu een diagnose?</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Steeds meer vrouwen ontdekken tijdens de perimenopauze dat ze autisme, ADHD of AuDHD hebben.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat is eigenlijk heel logisch. Jarenlang lukte het nog om alle ballen in de lucht te houden, al kostte dat misschien ontzettend veel energie. Wanneer de mogelijkheid om te blijven compenseren afneemt, worden de onderliggende kenmerken veel duidelijker zichtbaar. Niet omdat ze nieuw zijn, maar omdat ze niet langer verborgen kunnen blijven achter alle strategieën die jarenlang hebben gewerkt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor veel vrouwen voelt een diagnose in deze periode daarom als een enorme opluchting. Niet omdat de klachten verdwijnen, maar omdat er eindelijk een verklaring komt voor iets wat altijd al aanwezig bleek te zijn.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">We weten nog lang niet alles</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Hoewel er steeds meer onderzoek verschijnt, zijn er nog veel vragen. Waarom merkt de ene vrouw nauwelijks iets en loopt de andere volledig vast? Waarom lijkt ADHD-medicatie bij sommige vrouwen minder goed te werken? Welke rol kan hormoontherapie spelen? En waarom ervaren sommige vrouwen vooral cognitieve problemen, terwijl anderen juist veel meer last krijgen van sensorische overprikkeling? Dat zijn vragen waar onderzoekers de komende jaren hopelijk meer antwoorden op zullen vinden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tot die tijd verdienen ook de ervaringen van vrouwen een plek. Niet omdat ervaringen hetzelfde zijn als wetenschappelijk bewijs, maar omdat duizenden vrouwen onafhankelijk van elkaar vrijwel hetzelfde verhaal vertellen. Dat zijn signalen die we serieus mogen nemen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Veel antwoorden hebben we nog niet. Daarom ben ik benieuwd naar jouw ervaring. Welke veranderingen merkte jij tijdens de (peri)menopauze, en wanneer begon je voor het eerst te voelen dat de manier waarop je jarenlang had gefunctioneerd niet meer werkte?</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://neurodiversdenken.nl/waarom-lopen-zoveel-neurodivergente-vrouwen-juist-tijdens-de-perimenopauze-vast/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>2</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">4672</post-id>	</item>
		<item>
		<title>Waarom je lichaam je soms te laat waarschuwt</title>
		<link>https://neurodiversdenken.nl/waarom-je-lichaam-je-soms-te-laat-waarschuwt/</link>
					<comments>https://neurodiversdenken.nl/waarom-je-lichaam-je-soms-te-laat-waarschuwt/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Nanda Remkes]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 23 Sep 2026 05:58:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Neurodiversiteit]]></category>
		<category><![CDATA[ADHD]]></category>
		<category><![CDATA[Autisme]]></category>
		<category><![CDATA[executieve functies]]></category>
		<category><![CDATA[interoceptie]]></category>
		<category><![CDATA[lichaamsbewustzijn]]></category>
		<category><![CDATA[neurodivergentie]]></category>
		<category><![CDATA[Neurodivers Denken]]></category>
		<category><![CDATA[Overprikkeling]]></category>
		<category><![CDATA[prikkelverwerking]]></category>
		<category><![CDATA[proprioceptie]]></category>
		<category><![CDATA[stresssignalen]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://neurodiversdenken.nl/?p=3205</guid>

					<description><![CDATA[Als het over prikkelverwerking gaat, denken veel mensen aan geluid, licht en drukte. Aan overvolle ruimtes, felle lampen of harde geluiden. Dat is ook prikkelverwerking, maar het is niet het hele verhaal. Prikkels komen niet alleen van buiten. Ze komen ook van binnenuit je lichaam. En juist dát stuk wordt vaak vergeten. Terwijl het voor [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Als het over prikkelverwerking gaat, denken veel mensen aan geluid, licht en drukte. Aan overvolle ruimtes, felle lampen of harde geluiden. Dat is ook prikkelverwerking, maar het is niet het hele verhaal.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Prikkels komen niet alleen van buiten. Ze komen ook van binnenuit je lichaam. En juist dát stuk wordt vaak vergeten. Terwijl het voor veel neurodivergente mensen een enorme rol speelt in overbelasting, uitval en moeite met grenzen voelen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Prikkelverwerking is meer dan wat je ziet en hoort</strong><br>Prikkelverwerking is de manier waarop je brein informatie verwerkt. Dat gaat over alles wat binnenkomt. Van buiten én van binnen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Naast externe prikkels zoals geluid en licht, zijn er ook:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>lichamelijke signalen</li>



<li>spanningssignalen</li>



<li>bewegingssignalen</li>



<li>interne sensaties</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Als die verwerking anders loopt, kan je lichaam je te laat, te vaag of juist te heftig waarschuwen. Niet omdat je niet oplet, maar omdat het systeem anders werkt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Daar komen drie belangrijke begrippen bij kijken: interoceptie, proprioceptie en vestibulaire verwerking.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Interoceptie – signalen van binnenuit je lichaam</strong><br>Interoceptie is het vermogen om signalen van binnenuit je lichaam te voelen en te herkennen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het gaat onder andere over:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>honger en dorst</li>



<li>vermoeidheid</li>



<li>spanning en stress</li>



<li>pijn</li>



<li>hartslag</li>



<li>moeten plassen of poepen</li>



<li>het gevoel dat iets te veel wordt</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Bij veel neurodivergente mensen werkt interoceptie anders. Dat betekent niet dat die signalen er niet zijn, maar dat ze:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>later doorkomen</li>



<li>vaag blijven</li>



<li>pas opvallen als ze al extreem zijn</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Je merkt bijvoorbeeld pas dat je honger hebt als je al trillerig bent. Of pas dat je moe bent als je instort. Of pas dat je overprikkeld bent als het al niet meer gaat.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat maakt bijsturen lastig. Want hoe moet je pauzeren als je het signaal pas voelt als je er al overheen bent.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Waarom dit zo vaak wordt verward met ‘niet goed voor jezelf zorgen’</strong><br>Van buitenaf lijkt het soms alsof iemand signalen negeert. Alsof iemand “gewoon door blijft gaan” of “niet luistert naar zijn lichaam”.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar als je die signalen niet helder voelt, kun je er ook niet naar handelen. Dat is geen onwil. Dat is een verstoorde of vertraagde interoceptie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Veel mensen leren pas laat dat wat zij ervaren niet normaal is voor iedereen, omdat het voor hen altijd zo geweest is.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Proprioceptie – weten waar je lichaam is in de ruimte</strong><br>Proprioceptie is het systeem dat je vertelt waar je lichaam zich bevindt en hoe het beweegt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het helpt je:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>inschatten waar je armen en benen zijn</li>



<li>bepalen hoeveel kracht je gebruikt</li>



<li>je lichaam coördineren</li>



<li>bewegen zonder steeds te kijken</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Bij veel neurodivergente mensen werkt dit minder nauwkeurig. Dat kan zich uiten in:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>overal tegenaan lopen</li>



<li>vaak blauwe plekken hebben zonder te weten waarvan</li>



<li>dingen omstoten</li>



<li>struikelen</li>



<li>onhandig bewegen</li>



<li>moeite met fijne motoriek</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Dit wordt vaak afgedaan als onhandigheid of slordigheid. Maar het is een ander lichaamsinformatiesysteem. Je lichaam krijgt simpelweg andere feedback.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Vestibulaire verwerking – balans en beweging</strong><br>De vestibulaire verwerking heeft te maken met balans en oriëntatie. Dit systeem zit in het binnenoor en helpt bij:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>evenwicht</li>



<li>snelheid inschatten</li>



<li>beweging voelen</li>



<li>weten of je recht staat</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Als dit systeem anders werkt, kun je:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>sneller duizelig zijn</li>



<li>spanning voelen bij onverwachte beweging</li>



<li>moeite hebben met trappen of roltrappen</li>



<li>je onveilig voelen in bewegende omgevingen</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Ook dit is prikkelverwerking. Alleen wordt het zelden zo benoemd.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Waarom deze systemen samen zoveel invloed hebben</strong><br>Interoceptie, proprioceptie en vestibulaire verwerking werken samen. Als één of meer van deze systemen anders functioneren, moet je brein harder werken om alles bij elkaar te houden.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat kost energie. Veel energie.</p>



<p class="wp-block-paragraph">En dat verklaart waarom:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>mensen snel overprikkeld raken zonder duidelijke oorzaak</li>



<li>grenzen pas laat voelbaar zijn</li>



<li>uitval vaak “plotseling” lijkt</li>



<li>herstel zo lang kan duren</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Het lichaam geeft wel signalen, maar ze komen te laat, te vaag of te hard.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>De link met stress en overleving</strong><br>Als je jarenlang op een hoog stressniveau leeft, bijvoorbeeld door maskeren, aanpassen of onbegrip, raakt je systeem gewend aan spanning. Dat wordt de norm.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Subtiele signalen verdwijnen naar de achtergrond. Alles staat standaard op aan. Daardoor voelt stress niet meer als stress, maar als normaal. Totdat het systeem het niet meer trekt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat maakt ook dat mensen vaak zeggen:<br>“Ik was helemaal niet zo gestrest.”<br>Terwijl ze dat objectief gezien wel waren.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Dit raakt aan alles wat we al bespraken</strong><br>Deze vorm van prikkelverwerking raakt direct aan:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>moeite met grenzen voelen</li>



<li>alexithymie</li>



<li>autistische burn-out</li>



<li>laat instorten</li>



<li>zelfverwijt en schaamte</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Als je lichaam je niet op tijd waarschuwt, lijkt het alsof je faalt. Terwijl het systeem simpelweg anders werkt.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Wat helpt wél</strong><br>Niet forceren, maar vertalen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wat kan helpen:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>vaste eet en rustmomenten, los van gevoel</li>



<li>pauzes plannen vóórdat het nodig voelt</li>



<li>leren herkennen van vroege, subtiele signalen</li>



<li>werken met externe hulpmiddelen in plaats van vertrouwen op gevoel</li>



<li>mildheid voor het feit dat je lichaam niet altijd op tijd praat</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Voor de omgeving helpt het om te begrijpen dat “niet voelen” vaak betekent “niet kunnen herkennen”, niet “niet willen”.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Persoonlijke observatie</strong><br>Wat ik bij mezelf herken, is dat mijn lichaam signalen vaak pas laat doorgeeft. Honger, vermoeidheid, spanning. En ook hoe onhandig ik ben in de ruimte, overal tegenaan lopen, blauwe plekken zonder dat ik weet waarvan. Pas toen ik hierover leerde, viel er veel op zijn plek. Niet als excuus, maar als verklaring.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Eindvraag voor de lezer</strong><br>Wat zou er veranderen als we stoppen met denken dat signalen missen een karakterkwestie is, en het zien als een andere manier waarop een lichaam informatie verwerkt?</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://neurodiversdenken.nl/waarom-je-lichaam-je-soms-te-laat-waarschuwt/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>4</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">3205</post-id>	</item>
		<item>
		<title>Andere misverstanden in communicatie</title>
		<link>https://neurodiversdenken.nl/andere-misverstanden-in-communicatie/</link>
					<comments>https://neurodiversdenken.nl/andere-misverstanden-in-communicatie/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Nanda Remkes]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 15 Sep 2026 06:01:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Neurodiversiteit]]></category>
		<category><![CDATA[ADHD]]></category>
		<category><![CDATA[Autisme]]></category>
		<category><![CDATA[communicatie]]></category>
		<category><![CDATA[empathie]]></category>
		<category><![CDATA[luisteren]]></category>
		<category><![CDATA[Maskeren]]></category>
		<category><![CDATA[misverstanden]]></category>
		<category><![CDATA[neurodivergent communiceren]]></category>
		<category><![CDATA[nieuwsgierigheid]]></category>
		<category><![CDATA[prikkelverwerking]]></category>
		<category><![CDATA[sociale communicatie]]></category>
		<category><![CDATA[vragen stellen]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://neurodiversdenken.nl/?p=2494</guid>

					<description><![CDATA[Vragen zijn maar één voorbeeld. Er zijn meer manieren waarop communicatie tussen neurodivergente en neurotypische mensen langs elkaar heen kan lopen: Deze verschillen lijken klein, maar ze maken groot verschil in hoe we elkaar begrijpen of misverstaan. Hoe snel misverstanden ontstaan Het pijnlijke is dat dit soort misverstanden diep ingrijpt in contact. Waar wij oprecht [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Vragen zijn maar één voorbeeld. Er zijn meer manieren waarop communicatie tussen neurodivergente en neurotypische mensen langs elkaar heen kan lopen:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Voorbeelden delen</strong><br>Als iemand iets vertelt, reageren wij vaak met een verhaal uit ons eigen leven. Niet om het gesprek over te nemen, maar juist om te laten zien: <em>ik snap wat je bedoelt, ik herken het.</em> Voor veel neurotypische mensen voelt dat alsof je het gesprek kaapt of het terug naar jezelf trekt. Voor ons is het een vorm van erkenning.</li>



<li><strong>Rechtstreeks formuleren</strong><br>Veel ND’ers zeggen dingen direct, zonder omhaal. Niet omdat we bot willen zijn, maar omdat we zo communiceren. Voor de ander kan dat hard of ongevoelig overkomen, terwijl er juist eerlijkheid en openheid achter zit.</li>



<li><strong>Weinig oogcontact</strong><br>Voor sommigen van ons is oogcontact pijnlijk of afleidend. We luisteren beter als we niet steeds iemand hoeven aan te kijken. Maar dit wordt vaak geïnterpreteerd als ongeïnteresseerd of respectloos. Terwijl het tegendeel waar is: juist door niet te kijken, kunnen we beter opnemen wat je zegt.</li>



<li><strong>Veel details delen</strong><br>Wanneer we enthousiast of hypergefocust zijn, delen we vaak álle details. Voor de ander kan dat voelen als te veel of als afdwalend. Voor ons is het juist hoe we betekenis opbouwen en betrokkenheid tonen.</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Deze verschillen lijken klein, maar ze maken groot verschil in hoe we elkaar begrijpen of misverstaan.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Hoe snel misverstanden ontstaan</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Het pijnlijke is dat dit soort misverstanden diep ingrijpt in contact. Waar wij oprecht nieuwsgierig zijn, horen anderen een oordeel. Waar wij door herkenning een voorbeeld geven, voelt de ander zich overschaduwd. Waar wij luisteren zonder oogcontact, denkt de ander dat we er niet bij zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het gevolg: we leren soms dat we beter kunnen zwijgen, ons aanpassen, of onszelf censureren. Maar daarmee gaat juist de kans verloren op écht contact en verbinding.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Wat écht helpt</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Praktische aanpassingen zijn welkom, maar ze maken het verschil niet als de houding erachter ontbreekt. Wat echt helpt is:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li><strong>Nieuwsgierigheid zien voor wat het is.</strong> Een vraag is meestal gewoon een vraag.</li>



<li><strong>Voorbeelden niet zien als egoïsme, maar als erkenning.</strong></li>



<li><strong>Niet aannemen dat er een oordeel of desinteresse achter zit.</strong></li>



<li><strong>Besef dat communicatie voor ND vaak meer energie kost.</strong> Een beetje geduld kan veel spanning wegnemen.</li>



<li><strong>Echt luisteren.</strong> Niet alleen horen wat iemand zegt, maar ook openstaan voor waarom en hoe het gezegd wordt.</li>
</ul>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading">Van goedbedoeld naar betekenisvol</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een lamp uitdoen kan fijn zijn. Maar wat mij écht helpt, is als iemand de moeite neemt om mijn manier van communiceren serieus te nemen. Als iemand niet schrikt van mijn vragen, maar ze beantwoordt. Als iemand mijn voorbeeld niet ziet als egoïsme, maar als erkenning. Als iemand doorvraagt in plaats van afwijst.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het verschil tussen rekening houden en echt luisteren is groot. Rekening houden gaat over zichtbare gebaren. Echt luisteren gaat over begrijpen, respecteren en ruimte geven.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Rekening houden is aardig. Echt luisteren is waardevol.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://neurodiversdenken.nl/andere-misverstanden-in-communicatie/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>4</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">2494</post-id>	</item>
		<item>
		<title>Object permanence – uit het zicht is uit het hoofd</title>
		<link>https://neurodiversdenken.nl/object-permanence-uit-het-zicht-is-uit-het-hoofd/</link>
					<comments>https://neurodiversdenken.nl/object-permanence-uit-het-zicht-is-uit-het-hoofd/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Nanda Remkes]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 10 Sep 2026 05:42:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Neurodiversiteit]]></category>
		<category><![CDATA[ADHD]]></category>
		<category><![CDATA[Autisme]]></category>
		<category><![CDATA[dagelijks leven]]></category>
		<category><![CDATA[executieve functies]]></category>
		<category><![CDATA[geheugen]]></category>
		<category><![CDATA[neurodivergentie]]></category>
		<category><![CDATA[Neurodivers Denken]]></category>
		<category><![CDATA[object permanence]]></category>
		<category><![CDATA[relaties]]></category>
		<category><![CDATA[Vriendschap]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://neurodiversdenken.nl/?p=3211</guid>

					<description><![CDATA[Veel neurodivergente mensen herkennen dit: iets is belangrijk. Je wéét dat het belangrijk is. En toch verdwijnt het volledig uit je hoofd zodra het niet meer zichtbaar is. Totdat je er weer tegenaan loopt. Of iemand het benoemt. Of de stress ineens omhoogschiet. Dat heeft vaak te maken met object permanence. Wat is object permanenceObject [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Veel neurodivergente mensen herkennen dit: iets is belangrijk. Je wéét dat het belangrijk is. En toch verdwijnt het volledig uit je hoofd zodra het niet meer zichtbaar is. Totdat je er weer tegenaan loopt. Of iemand het benoemt. Of de stress ineens omhoogschiet.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat heeft vaak te maken met object permanence.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Wat is object permanence</strong><br>Object permanence is het vermogen om dingen mentaal aanwezig te houden, ook als je ze niet ziet, hoort of direct ervaart. Bij de meeste mensen werkt dit grotendeels automatisch.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Bij veel neurodivergente mensen werkt dit anders. Niet afwezig, maar minder vanzelfsprekend en sterk afhankelijk van zicht, context en prikkels.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat betekent niet dat iets onbelangrijk is. Het betekent dat het brein minder goed vasthoudt wat niet actief wordt waargenomen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Object permanence gaat over meer dan spullen</strong><br>Vaak wordt object permanence uitgelegd aan de hand van spullen, maar het speelt op veel meer vlakken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het kan gaan over:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>taken</li>



<li>afspraken</li>



<li>administratie</li>



<li>mensen</li>



<li>vriendschappen</li>



<li>relaties</li>



<li>plannen</li>



<li>zelfzorg</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Alles wat niet zichtbaar, hoorbaar of actief aanwezig is, kan uit beeld verdwijnen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Hoe dit eruit kan zien in het dagelijks leven</strong><br>Bij spullen:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>een keukenkast vol producten die over datum zijn</li>



<li>dingen opnieuw kopen omdat je vergeten was dat je ze al had</li>



<li>spullen wegleggen “op een veilige plek” en ze nooit meer terugvinden</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Een bekend voorbeeld is iemand die bewust geen deurtjes op haar keukenkastjes heeft. Niet omdat dat mooier is, maar omdat zicht nodig is. Door te zien wat er is, blijft het aanwezig in het hoofd. Zo voorkom je dat dingen verdwijnen, letterlijk en figuurlijk.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat is geen slordigheid. Dat is een aanpassing aan hoe het brein werkt.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Object permanence en taken</strong><br>Taken verdwijnen net zo makkelijk als spullen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een taak die niet urgent is, zakt weg. Niet omdat je hem niet belangrijk vindt, maar omdat hij geen prikkel geeft. Pas als er druk ontstaat, een deadline of een herinnering van buitenaf, komt hij weer omhoog.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat verklaart waarom veel mensen zeggen:<br>“Ik wist het wel, maar het was gewoon weg.”</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Object permanence en relaties</strong><br>Dit onderwerp wordt extra beladen als het over mensen gaat.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Veel neurodivergente mensen herkennen dit in vriendschappen. Niet omdat die vriendschappen niet belangrijk zijn, maar omdat als er geen actief contact is, iemand minder aanwezig is in het hoofd.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat kan betekenen:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>je denkt niet automatisch aan appen</li>



<li>je mist iemand pas als je contact hebt</li>



<li>je reageert warm en betrokken in het moment</li>



<li>maar het initiatief lijkt ongelijk verdeeld</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Voor de buitenwereld kan dat voelen als: het moet altijd van één kant komen.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Persoonlijke observatie</strong><br>Wat ik bij mezelf herken, is dat dit effect heeft gehad op vriendschappen. Er zijn vriendschappen stukgelopen omdat het voor de ander voelde alsof het initiatief altijd bij hen lag. Dat doet pijn, juist omdat het niets zegt over hoe belangrijk iemand voor mij is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Daarom benoem ik dit vaak vrij vroeg. Dat het geen onwil is als iemand niets van me hoort. En ook geen excuus of afschuiven op een diagnose. Het is een beschrijving van hoe mijn hoofd werkt. Ik probeer dat te ondervangen met hulpmiddelen, zoals herinneringen in mijn telefoon bij belangrijke momenten, verjaardagen of spannende afspraken. Omdat ik het wél belangrijk vind.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar ja, soms gaat het alsnog mis. En dat zegt niets over iemands waarde voor mij, alleen iets over de manier waarop mijn brein informatie vasthoudt.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Waarom dit niets zegt over interesse of betrokkenheid</strong><br>Vergeten is niet hetzelfde als niet geven om. Dat onderscheid is cruciaal.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Veel neurodivergente mensen voelen verbinding sterk in het moment. Ze zijn oprecht aanwezig, warm en betrokken. Alleen werkt het vasthouden en vooruitdenken anders.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat vraagt uitleg en afstemming, geen oordeel.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Object permanence en stress</strong><br>Onder stress wordt object permanence vaak zwakker. Het brein focust op het directe nu. Alles wat niet acuut is, verdwijnt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat verklaart waarom mensen:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>in rustige periodes dingen goed bijhouden</li>



<li>onder druk alles vergeten</li>



<li>pas reageren als iets urgent wordt</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Stress vernauwt. Het motiveert niet.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>De link met executieve functies</strong><br>Object permanence en executieve functies zijn nauw verbonden. Als overzicht, planning en werkgeheugen onder druk staan, verdwijnen dingen sneller uit beeld.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat kan een vicieuze cirkel worden:<br>vergeten<br>schaamte<br>harder proberen<br>meer stress<br>nog meer vergeten</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Wat helpt wél</strong><br>Niet harder onthouden, maar zicht en structuur creëren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wat vaak helpt:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>belangrijke dingen zichtbaar laten</li>



<li>reminders automatiseren</li>



<li>vaste routines koppelen aan momenten</li>



<li>spullen niet wegstoppen maar positioneren</li>



<li>afspraken direct vastleggen</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Dit zijn geen trucjes. Dit zijn ondersteunende structuren.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Wat helpt de omgeving</strong><br>Voor de omgeving helpt het om te beseffen dat vergeten niet persoonlijk is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Helpend zijn:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>duidelijkheid</li>



<li>herhaling zonder verwijt</li>



<li>samen afspraken vastleggen</li>



<li>ruimte laten voor hulpmiddelen</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Niet: “je moet er gewoon aan denken.”<br>Wel: “hoe kunnen we dit samen zo inrichten dat het werkt.”</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Eindvraag voor de lezer</strong><br>Wat zou er veranderen als we vergeten niet zien als gebrek aan aandacht of inzet, maar als een andere manier waarop een brein toegang heeft tot wat belangrijk is?</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://neurodiversdenken.nl/object-permanence-uit-het-zicht-is-uit-het-hoofd/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>4</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">3211</post-id>	</item>
		<item>
		<title>Gastblog: Sociaal leven</title>
		<link>https://neurodiversdenken.nl/gastblog-sociaal-leven/</link>
					<comments>https://neurodiversdenken.nl/gastblog-sociaal-leven/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gastblog]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 03 Sep 2026 04:52:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Gastblogs]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://neurodiversdenken.nl/?p=4920</guid>

					<description><![CDATA[Over dit onderwerp kan ik een boek schrijven. Voor mij is het sociale deel hetgeen waarbij mijn autisme mij het meeste in de weg zit. Door veel negatieve ervaringen op dit vlak ben ik ook heel onzeker geworden. Hiervan ben ik op de weg terug, maar dat heeft tijd nodig. Die onzekerheid komt vooral door [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Over dit onderwerp kan ik een boek schrijven. Voor mij is het sociale deel hetgeen waarbij mijn autisme mij het meeste in de weg zit. Door veel negatieve ervaringen op dit vlak ben ik ook heel onzeker geworden. Hiervan ben ik op de weg terug, maar dat heeft tijd nodig. Die onzekerheid komt vooral door het gevoel van ‘anders zijn’. Dit hoor je vaak en is heel lastig uit te leggen als je het (gelukkig) niet hebt. Ik merk vooral aan mijn lijf dat het dan gespannen wordt en ik ga ook heel erg nadenken over wat ik wel en niet moet zeggen in die situatie. Ik ben dan niet mezelf. Door het nadenken over wat te zeggen klap ik juist dicht en loop ik constant achter het tempo van het gesprek aan. Wat heb ik dit mezelf lang kwalijk genomen, dat ik dan op bijvoorbeeld een verjaardag bijna niks zei. Nu weet ik van mezelf dat ik meer het type luisteraar ben en dat is goed. Ook merk ik dat ik bij sommige sociale verplichtingen het voor mij een beetje voelt als ‘nu zitten we hier bij elkaar en moeten we dus gaan praten zodat het niet stil is’. Dus praten we dan maar over het weer of het nieuws. Natuurlijk kan ik er dan voor kiezen om er niet heen te gaan, maar ik probeer een goede balans te vinden tussen verwachtingen van de buitenwereld en waar ik mij goed bij voel. Ik ben van mening dat je niet altijd overal onder uit kan en vind het dan ook wel goed om die ervaringen op te blijven doen zodat de drempel niet heel hoog wordt voor een volgende keer.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ik voel mij het zekerst tijdens een 1 op 1 gesprek. Ik kan mij dan goed concentreren op de ander en er is weinig afleiding. In groepssituaties praten mensen vaak door elkaar en dat put mij uit. De onzekerheid komt bij mij dan ook naar boven want, als ik dan wel iets zeg, zijn er gelijk meerdere paren ogen op mij gericht en dat vind ik nog wel spannend. Wat je vaker ziet bij vrouwen met autisme en wat ik ook doe, is na de hand analyseren wat ik heb gezegd en gedaan. Dit echt tot op detail niveau. Sinds ik weet dat ik autisme heb en dit een kenmerk daarvan is, kan ik mezelf hierin remmen door te zeggen ‘ dit is je autisme en je onzekerheid’. Omdat ik mij hierdoor niet wil laten leiden, kan ik mijn brein dus stoppen. Want dit analyseren kost heel veel energie en is naar mijn mening ook compleet onnodig. Je kunt je voorstellen dat ik in werksituaties waarin ik vroeger zat, zoals op kantoor, ’s avonds dan heel veel te analyseren had. Werk dan 5 dagen in de week en aan het eind van de week ben je kapot.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Over werk gesproken, ik heb dus een tijdje op kantoor gewerkt. Op dat moment wist ik nog niet dat ik autisme had. Het meest typische was: ik heb voor (deels) hetzelfde bedrijf stage gelopen. Hierbij had ik omlijnde taken, zat ik met maximaal 3 mensen in een rustige ruimte en werden de taken stap voor stap uitgebreid. Op deze manier kon ik 40 uur per week wel volhouden en haalde ik zelfs een 9. Ik behaalde mijn diploma en werd vervolgens gevraagd of ik op een andere locatie wilde gaan werken. Dit wilde ik. Het verschil: vrije inloop in de kantoorruimte, collega’s die graag kletsten, de telefoon die om de haverklap ging, veel meer taken die door elkaar liepen en dan ook nog veranderingen van systemen die ik in de basis nog niet helemaal onder de knie had. Gevolg: meerdere keren per week huilend op het toilet omdat het mij te veel werd. Na een half jaar heb ik deze baan opgezegd. Ik snapte het op dat moment niet helemaal omdat ik toch een diploma had gehaald en theoretisch het echt wel aan kon. Zo zie je maar, zelfde diploma, bijna zelfde bedrijf en toch een totaal verschil in resultaat.&nbsp; Dit is een van de ervaringen waar ik onzeker van werd. Toen ik de diagnose kreeg, vielen deze puzzelstukjes op hun plek en was het heel verklaarbaar voor mezelf waarom het zo is gegaan. Dit helpt in zachter zijn voor mezelf en te helen van mijn negatieve ervaringen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Nu ik na al die jaren en ervaringen weet dat ik 1 op 1 het sterkste ben, heb ik dus de ambitie om autismecoach te worden. Dit is een doel voor op zijn vroegst volgend jaar. Ergens voelt het wel eng om weer een nieuwe stap aan te gaan, omdat ik na al die negatieve ervaringen van het verleden steeds banger ben geworden om iets nieuws aan te gaan. Maar ik laat mij door angst en onzekerheid niet leiden en weet zeker dat er een moment gaat komen dat ik de stap ga zetten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Qua privéleven zoek ik ook vaak 1 op 1 contact op. Ik vind het heel belangrijk om interesse in iemand te blijven tonen en betrokken te zijn. Het zit in mijn karakter om zorgzaam te zijn. Wel is het door mijn autistische brein lastig om dingen te onthouden die ik graag zou willen onthouden. De truc die ik toepas is om in mijn telefoonagenda een melding te zetten op de dag dat ik diegene weer zie met hetgeen wat ik hem of haar zou willen vragen, zoals bijvoorbeeld naar een gezondheidskwestie. Dit geeft mijn brein rust want ik hoef het niet meer te onthouden omdat ik eraan herinnert word.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wel heb ik nog altijd bij leeftijdsgenoten het gevoel dat ik anders ben. Onbewust ga ik mezelf met hen vergelijken en voel me dan al gauw onzeker worden. Zeker tijdens een feestje bijvoorbeeld als ik zie hoe makkelijk sociaal contact anderen (lijkt) af te gaan en ik maar zit te denken wat ik kan zeggen. Ik ben er zeker wel beter in geworden, mede omdat ik heb geaccepteerd dat ik zo ben en dat het goed genoeg is. Dit geeft juist lucht en ruimte om meer mezelf te zijn en dan ontstaan er spontane gesprekken. Heel interessant vind ik het, hoe een brein werkt. Deze leergierigheid helpt mij vooruit.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Verjaardagen zullen nooit mijn hobby worden en dat is oké. Bijna iedereen heeft wel eens sociale verplichtingen die diegene liever zou overslaan. Dat hoort bij het leven vind ik. Het is voor mij een kwestie van de juiste balans zoeken in energie, mezelf ontwikkelen en mijn brein niet overbelasten. Dit is maatwerk, voor iedereen anders. Gun jezelf de tijd om dit te onderzoeken en doe wat voor jou goed voelt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Anna</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://neurodiversdenken.nl/gastblog-sociaal-leven/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>2</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">4920</post-id>	</item>
		<item>
		<title>Wat als je de signalen niet voelt?</title>
		<link>https://neurodiversdenken.nl/wat-als-je-de-signalen-niet-voelt/</link>
					<comments>https://neurodiversdenken.nl/wat-als-je-de-signalen-niet-voelt/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Nanda Remkes]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 01 Sep 2026 05:53:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Neurodiversiteit]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://neurodiversdenken.nl/?p=4381</guid>

					<description><![CDATA[Onlangs volgde ik opnieuw een webinar over prikkelverwerking. Niet omdat het onderwerp nieuw voor me was. Integendeel. Ik schrijf, lees en praat er regelmatig over. Juist daarom wilde ik nog eens luisteren. Soms hoor je iets een tweede keer en valt er ineens een ander puzzelstukje op zijn plek. Dat gebeurde deze keer ook. Veel [&#8230;]]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p class="wp-block-paragraph">Onlangs volgde ik opnieuw een webinar over prikkelverwerking. Niet omdat het onderwerp nieuw voor me was. Integendeel. Ik schrijf, lees en praat er regelmatig over. Juist daarom wilde ik nog eens luisteren. Soms hoor je iets een tweede keer en valt er ineens een ander puzzelstukje op zijn plek. Dat gebeurde deze keer ook.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Veel van wat er verteld werd kende ik al. De verschillende zintuigen. Overprikkeling. Het belang van herstel. De invloed van licht, geluid, geur en andere prikkels op ons dagelijks functioneren. Dat zijn onderwerpen waar ik me al langer in verdiep en waar ik ook regelmatig over schrijf. Toch bleef ik na afloop vooral nadenken over iets anders.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Mijn eigen signaleringsplan gaat vooral over oplopende spanning. Wat merk ik als het te veel wordt? Hoe herken ik dat ik richting mijn grens ga? Wat helpt mij om weer tot rust te komen? Dat zijn belangrijke vragen. Ze hebben me geholpen om signalen eerder op te merken en beter voor mezelf te zorgen. Maar terwijl ik luisterde, realiseerde ik me dat mijn signaleringsplan eigenlijk vooral gericht is op één kant van het verhaal. Op wat er gebeurt als er te veel binnenkomt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Niet op wat er gebeurt als er te weinig binnenkomt.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Onderprikkeling krijgt veel minder aandacht</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Wanneer we praten over prikkels, gaat het bijna altijd over overprikkeling. Dat is logisch. Veel neurodivergente mensen weten hoe het voelt als alles te veel wordt. Het volle hoofd. De uitputting. Het gevoel dat zelfs kleine dingen ineens enorm veel energie kosten. Onderprikkeling krijgt veel minder aandacht. Misschien ook omdat het minder zichtbaar is.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Als iemand overprikkeld raakt, valt dat vaak op. Iemand trekt zich terug, raakt geëmotioneerd, wordt prikkelbaar of loopt vast. Maar onderprikkeling ziet er lang niet altijd uit als verveling, terwijl dat vaak wel het eerste is waar mensen aan denken. Voor mij was dat een interessant inzicht.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Onderprikkeling kan zich namelijk op heel andere manieren laten zien. In eindeloos scrollen zonder dat het iets oplevert. In steeds opnieuw op zoek gaan naar iets nieuws. In uitstelgedrag. In onrust. In overal aan beginnen en niets afmaken. In het gevoel dat er iets ontbreekt, zonder dat je precies weet wat. Soms voelt onderprikkeling zelfs als vermoeidheid. En juist dat maakt het ingewikkeld.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Want als ik moe ben, is mijn eerste gedachte meestal dat ik rust nodig heb. Maar wat als die moeheid niet ontstaat doordat er te veel is geweest? Wat als mijn brein juist te weinig krijgt van wat het nodig heeft? Te weinig uitdaging. Te weinig afwisseling. Te weinig creativiteit. Te weinig dingen waar ik oprecht enthousiast van word.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dan lost extra rust het probleem niet op.</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Wat als je de signalen niet voelt?</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Een tweede inzicht dat bleef hangen, ging over iets waar ik al vaker tegenaan ben gelopen. Veel adviezen gaan uit van hetzelfde principe: luister naar je lichaam. Dat klinkt logisch. Alleen gaat het ervan uit dat je lichaam de signalen duidelijk doorgeeft. Maar wat als dat niet altijd gebeurt?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wat als je pas merkt dat je moe bent wanneer je eigenlijk al te ver bent gegaan? Wat als je pas ontdekt dat je honger hebt wanneer je begint te trillen? Wat als je pas doorhebt dat iets te veel was toen je al volledig vastgelopen bent?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor veel neurodivergente mensen zijn die signalen niet afwezig. Ze komen alleen minder duidelijk binnen. Soms zachter. Soms later. Soms pas wanneer het probleem al veel groter is geworden. Dat maakt het lastig om op tijd bij te sturen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Want hoe luister je naar signalen die je nauwelijks hoort?</p>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<h2 class="wp-block-heading"><strong>Misschien gaat een signaleringsplan niet alleen over herkennen</strong></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Dat was misschien wel de gedachte die ik uiteindelijk meenam uit het webinar. Misschien is een signaleringsplan niet alleen bedoeld om signalen te herkennen. Misschien is het soms ook bedoeld om signalen actief te controleren. Niet alleen vragen hoe ik me voel. Maar ook stilstaan bij vragen als:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>Wanneer heb ik voor het laatst gegeten?</li>



<li>Heb ik vandaag genoeg gedronken?</li>



<li>Heb ik voldoende bewogen?</li>



<li>Wanneer had ik voor het laatst een herstelmoment?</li>



<li>Hoeveel afspraken heb ik deze week gehad?</li>



<li>Heb ik vandaag iets gedaan waar ik energie van krijg?</li>



<li>Heb ik het warm of heb ik het koud?</li>
</ul>



<p class="wp-block-paragraph">Dat zijn vragen die niet altijd gaan over voelen. Soms gaan ze juist over bewust controleren wat mijn lichaam of brein misschien niet vanzelf aan mij vertelt.</p>



<p class="wp-block-paragraph">En misschien hoort daar nog een vraag bij die ik mezelf vaker wil stellen:<br>Ben ik eigenlijk overprikkeld? Of ben ik juist onderprikkeld?</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ik denk dat daar voor mij nog veel winst te behalen valt.</p>



<p class="wp-block-paragraph"></p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://neurodiversdenken.nl/wat-als-je-de-signalen-niet-voelt/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>3</slash:comments>
		
		
		<post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">4381</post-id>	</item>
	</channel>
</rss>
