Ik voel mij het zekerst tijdens een 1 op 1 gesprek. Ik kan mij dan goed concentreren op de ander en er is weinig afleiding. In groepssituaties praten mensen vaak door elkaar en dat put mij uit. De onzekerheid komt bij mij dan ook naar boven want, als ik dan wel iets zeg, zijn er gelijk meerdere paren ogen op mij gericht en dat vind ik nog wel spannend. Wat je vaker ziet bij vrouwen met autisme en wat ik ook doe, is na de hand analyseren wat ik heb gezegd en gedaan. Dit echt tot op detail niveau. Sinds ik weet dat ik autisme heb en dit een kenmerk daarvan is, kan ik mezelf hierin remmen door te zeggen ‘ dit is je autisme en je onzekerheid’. Omdat ik mij hierdoor niet wil laten leiden, kan ik mijn brein dus stoppen. Want dit analyseren kost heel veel energie en is naar mijn mening ook compleet onnodig. Je kunt je voorstellen dat ik in werksituaties waarin ik vroeger zat, zoals op kantoor, ’s avonds dan heel veel te analyseren had. Werk dan 5 dagen in de week en aan het eind van de week ben je kapot.

Over werk gesproken, ik heb dus een tijdje op kantoor gewerkt. Op dat moment wist ik nog niet dat ik autisme had. Het meest typische was: ik heb voor (deels) hetzelfde bedrijf stage gelopen. Hierbij had ik omlijnde taken, zat ik met maximaal 3 mensen in een rustige ruimte en werden de taken stap voor stap uitgebreid. Op deze manier kon ik 40 uur per week wel volhouden en haalde ik zelfs een 9. Ik behaalde mijn diploma en werd vervolgens gevraagd of ik op een andere locatie wilde gaan werken. Dit wilde ik. Het verschil: vrije inloop in de kantoorruimte, collega’s die graag kletsten, de telefoon die om de haverklap ging, veel meer taken die door elkaar liepen en dan ook nog veranderingen van systemen die ik in de basis nog niet helemaal onder de knie had. Gevolg: meerdere keren per week huilend op het toilet omdat het mij te veel werd. Na een half jaar heb ik deze baan opgezegd. Ik snapte het op dat moment niet helemaal omdat ik toch een diploma had gehaald en theoretisch het echt wel aan kon. Zo zie je maar, zelfde diploma, bijna zelfde bedrijf en toch een totaal verschil in resultaat.  Dit is een van de ervaringen waar ik onzeker van werd. Toen ik de diagnose kreeg, vielen deze puzzelstukjes op hun plek en was het heel verklaarbaar voor mezelf waarom het zo is gegaan. Dit helpt in zachter zijn voor mezelf en te helen van mijn negatieve ervaringen.

Nu ik na al die jaren en ervaringen weet dat ik 1 op 1 het sterkste ben, heb ik dus de ambitie om autismecoach te worden. Dit is een doel voor op zijn vroegst volgend jaar. Ergens voelt het wel eng om weer een nieuwe stap aan te gaan, omdat ik na al die negatieve ervaringen van het verleden steeds banger ben geworden om iets nieuws aan te gaan. Maar ik laat mij door angst en onzekerheid niet leiden en weet zeker dat er een moment gaat komen dat ik de stap ga zetten.

Qua privéleven zoek ik ook vaak 1 op 1 contact op. Ik vind het heel belangrijk om interesse in iemand te blijven tonen en betrokken te zijn. Het zit in mijn karakter om zorgzaam te zijn. Wel is het door mijn autistische brein lastig om dingen te onthouden die ik graag zou willen onthouden. De truc die ik toepas is om in mijn telefoonagenda een melding te zetten op de dag dat ik diegene weer zie met hetgeen wat ik hem of haar zou willen vragen, zoals bijvoorbeeld naar een gezondheidskwestie. Dit geeft mijn brein rust want ik hoef het niet meer te onthouden omdat ik eraan herinnert word.

Wel heb ik nog altijd bij leeftijdsgenoten het gevoel dat ik anders ben. Onbewust ga ik mezelf met hen vergelijken en voel me dan al gauw onzeker worden. Zeker tijdens een feestje bijvoorbeeld als ik zie hoe makkelijk sociaal contact anderen (lijkt) af te gaan en ik maar zit te denken wat ik kan zeggen. Ik ben er zeker wel beter in geworden, mede omdat ik heb geaccepteerd dat ik zo ben en dat het goed genoeg is. Dit geeft juist lucht en ruimte om meer mezelf te zijn en dan ontstaan er spontane gesprekken. Heel interessant vind ik het, hoe een brein werkt. Deze leergierigheid helpt mij vooruit.

Verjaardagen zullen nooit mijn hobby worden en dat is oké. Bijna iedereen heeft wel eens sociale verplichtingen die diegene liever zou overslaan. Dat hoort bij het leven vind ik. Het is voor mij een kwestie van de juiste balans zoeken in energie, mezelf ontwikkelen en mijn brein niet overbelasten. Dit is maatwerk, voor iedereen anders. Gun jezelf de tijd om dit te onderzoeken en doe wat voor jou goed voelt.

Anna

Daar ging het tot 5 havo goed. Best bijzonder, nu ik hier later op terugkijk. Theoretisch was ik sterk en praktijkplekken hadden we niet, dus geen problemen. Goeie cijfers, zelfs een vriendinnengroepje. Maar, aan het eind van 5 havo werd het lastiger. Want ja, wat nu? Wie ben ik eigenlijk en welke opleiding wil ik? Ik wist altijd al dat ik juf wilde worden, maar ik kreeg een beetje mijn twijfels en werd steeds onzekerder. Een plan B had ik dan ook niet. Dus werd het de pabo. Helaas kwam ik er daar al snel achter dat ik er niet paste.

Sociaal gezien kreeg ik het steeds moeilijker. Ik klapte dicht in groepen, kon het tempo van vergaderingen niet bijhouden, vond smalltalk heel erg moeilijk en het werd mij regelmatig mentaal te veel. Ik was vaak moe, kon verjaardagen in de avond moeilijk volhouden en wist ook echt niet wie ik nou precies was. Het was een grote zoektocht. Een zoektocht naar wat wil ik nou qua beroep? Ik heb zoveel scholen en open dagen bezocht, bij elke opleiding kon ik wel iets vinden waarom ik het niet wilde of kon. Ook begon de zoektocht naar mezelf, want waarom was ik nou zo ontzettend onzeker? Waarom haalden voor mijn gevoel leeftijdsgenoten mij in en kwam ik niet verder? De wil was er, de kennis was er en toch liep ik vast. Vele verschillende therapeuten volgden, zowel op scholen als daarbuiten. Toen ik ongeveer 20 was kwam voor het eerst het woord autisme voorbij. Echter, de kosten van het onderzoek hielden mij tegen. Ik zat op dat moment redelijk goed in mijn vel. Ik deed een baan onder mijn theoretische niveau. Dit ging goed maar ik wilde meer.

Zodra ik weer een andere opleiding ging volgen en de praktijk in moest, ging het mentaal weer mis. Ondanks dat het theoretisch onder mijn niveau was, liep ik vast. Dat was de druppel. Toen ben ik wel het onderzoek gaan doen. Ook ik belandde in een rouwproces na de diagnose, ook al gaf het ook veel opluchting. Met bloed, zweet en tranen heb ik de opleiding afgerond en ben vervolgens in een burn-out terecht gekomen. En nu, sinds een paar jaar, heb ik de beste autismecoach die ik mij kan wensen. Ik ben enorm gegroeid en ik zet mij in voor anderen met autisme. Ik heb hierin mijn passie gevonden, vanuit mijn eigen ervaring anderen helpen. Dit hoop ik in de toekomst nog verder uit te kunnen breiden.

Dankbaar ben ik voor mijn ontwikkeling en de ervaringen die deze weg mij heeft gegeven.

Onthoud dat je goed genoeg bent zoals je bent en zorg goed voor jezelf!

Hoewel er ongeveer 25 jaar geleden al eens sprake was van ADHD, verdween die informatie ergens naar de achtergrond. Pas vorig jaar kwam de diagnose opnieuw naar voren in mijn medisch dossier. Inmiddels ben ik 69 jaar en begrijp ik eindelijk waarom mijn leven vaak zo anders voelde dan dat van anderen.

Als kind groeide ik op met een moeder die mijn gedrag niet begreep. Er was weinig ruimte voor begrip, warmte of liefde. Mijn drukte, impulsiviteit en chaos werden niet gezien als signalen van ADHD, maar als lastig gedrag. In die tijd werd er nauwelijks gesproken over ADHD, zeker niet bij meisjes. Ik leerde vooral dat ik niet goed genoeg was zoals ik was.

Jarenlang leefde ik door zonder te weten waarom bepaalde dingen mij zoveel moeite kostten. Mijn hoofd zat altijd vol. Gedachten schoten alle kanten op. Structuur aanbrengen was een dagelijkse uitdaging. Aan de buitenkant leek het misschien alsof ik alles redelijk voor elkaar had, maar van binnen was er vaak chaos.

Na het overlijden van mijn man, met wie ik 45 jaar getrouwd was, liep ik volledig vast. Mijn man was iemand van structuur en regelmaat. Achteraf zie ik dat hij veel van de orde in ons leven bewaakte. Tegelijkertijd werden mijn emoties vaak onderdrukt. Toen hij overleed, viel niet alleen mijn partner weg, maar ook een belangrijk houvast.

In die periode kwam de ADHD-diagnose opnieuw naar voren. Voor het eerst vielen er allerlei puzzelstukjes op hun plaats. Niet omdat het verleden veranderde, maar omdat ik eindelijk begreep waarom ik was wie ik was.

Ik volgde ADHD-educatie en een half jaar groepstherapie. Anderhalve maand geleden werd die groep afgesloten. Hoewel ik veel heb geleerd, mis ik de bijeenkomsten nog steeds. Het was bijzonder om met mensen te praten die dezelfde worstelingen herkennen. Mensen die begrijpen hoe vermoeiend het kan zijn als je hoofd nooit stil lijkt te staan.

Nu begint misschien wel het moeilijkste deel: alles wat ik geleerd heb toepassen in het dagelijks leven.

Ik ga nog steeds elke twee weken naar mijn psycholoog. Daarnaast gebruik ik dexamfetamine. In het begin leek die medicatie goed te werken. Er kwam meer rust en overzicht. Maar de laatste tijd merk ik opnieuw chaos in mijn hoofd en depressieve gevoelens. Mijn psychiater bekijkt samen met mij of de medicatie moet worden aangepast.

Ook dat blijkt onderdeel van het proces: zoeken naar wat werkt en accepteren dat herstel niet altijd een rechte lijn volgt.

Alsof er nog niet genoeg veranderingen waren, kreeg ik vijf maanden geleden een nieuwe relatie. Dat is mooi, maar ook ingewikkeld. We dragen allebei een rugzak met ons mee. Mijn partner is na een huwelijk van veertig jaar gescheiden en heeft jarenlang alleen geleefd. Door persoonlijke omstandigheden leidde hij een teruggetrokken bestaan. We zoeken allebei naar een nieuwe balans en dat zorgt soms voor uitdagingen.

Toch ben ik dankbaar dat ik de diagnose uiteindelijk heb gekregen. Niet omdat het alle problemen oplost, maar omdat het inzicht geeft. Ik begrijp mezelf beter. Ik begrijp waarom bepaalde dingen moeilijk zijn. En ik kan het uitleggen aan de mensen om mij heen.

Dat is misschien wel het belangrijkste wat ik andere mensen wil meegeven: het is nooit te laat om jezelf beter te leren kennen. Een diagnose op latere leeftijd verandert het verleden niet, maar kan wel helpen om met meer begrip naar jezelf te kijken. En het kan de deur openen naar hulp, ondersteuning en herkenning.

Voor mij is ADHD niet langer iets wat ik moet verbergen of waar ik me voor moet schamen. Het is een deel van wie ik ben. En hoewel ik nog steeds onderweg ben, voelt die weg een stuk minder eenzaam nu ik eindelijk begrijp waar ik vandaan kom.

Liefs, Renée

In mijn werk als communicatieadviseur heeft dit principe altijd een sterke rol gespeeld. Veel meer dan door een sterk geschreven persbericht of bewonersbrief laten de ontvangers van de boodschap zich leiden door het onderbewuste gevoel dat ze bij de afzender hebben. Volgens mij kunnen afdelingen communicatie zich dan ook veel beter richten op de identiteit en de cultuur van de organisatie dan op alle middelen die ze in de externe communicatie produceren.

Onze zoon was lang internationaal topsporter. Wij hebben meerdere bijeenkomsten over sportpsychologie bijgewoond. De beste prestaties lever je als je de kracht van je onderbewuste optimaal benut.

Mijn vrouw en ik namen ooit deel aan een cursus hypnose. Ik had destijds iemand een plezier gedaan met een stapel codes voor Google-advertentietegoed. Als dank nodigde hij ons uit om een cursusdag mee te maken. Wij bleken zelf tamelijk ongevoelig voor hypnose, maar konden anderen wel in hun onderbewuste aansturen. Wel constateerde ik toen al de nodige overlap tussen mijn visie op communicatie, sportpsychologie en hypnose.

Ongeveer zes jaar geleden liep ik vast in mijn werk en werd mij verteld hoogbegaafd te zijn. Sindsdien heb ik vaak gezegd dat ik niemand HB toewens. Ik kon kwaad worden op mijn middelbare school waar steeds werd verteld dat ik wel kon maar niet wilde. De werkelijkheid was andersom. Er heerste een autoritair bewind. Ik werd daardoor opstandig. Wat heb ik een strafwerk geschreven.

Toen ik in 1986 mijn eerste Elfstedenkruisje haalde, kreeg ik geen complimenten maar moest ik nablijven. De meeste herinneringen aan die tijd heb ik verdrongen. Ik ken bijna niemand op oude klassenfoto’s. Bij mij overheerst vooral een rotgevoel over die tijd.

In werk ging het al niet veel beter. Ik begreep niet waarom anderen logische dingen niet snapten. Ik moest altijd met de handrem erop functioneren, anders ging ik veel te snel. Ik werd niet begrepen en lastig gevonden. “Doe niet zo ingewikkeld.”

Als mijn ergernis te hoog opliep, begon ik vol goede moed aan een nieuwe baan. Ik werd ZZP’er. Toen een manager die mij inhuurde me in een discussie zei: “Omdat ik dat zeg!” heb ik binnen drie seconden de opdracht opgezegd.

Ik begon me steeds meer af te vragen wat er mis met me was. Tot ik echt vastliep. Ik kon de knop tussen werk en privé niet meer omzetten en was thuis niet meer de echtgenoot en vader die ik wilde zijn. In een friends only-post op Facebook plaatste ik een soort noodkreet. Waar was dat slimme, vrolijke jochie van vroeger gebleven?

Twee mensen vertelden me dat ik hoogbegaafd was. Ik ging me in hoogbegaafdheid verdiepen en alle puzzelstukjes in mijn hoofd vielen op hun plek. Een last viel van mijn schouders. Ik ontmoette andere HB’ers en volgde een coachingstraject. De essentie daarvan was dat je vooral een werkomgeving moet zoeken waarin je tot je recht komt. Waar je niet slechts getolereerd wordt, maar juist gewaardeerd. Dat viel nog niet mee.

Hoe langer ik thuis zat, hoe meer ik hoogbegaafdheid als last ervoer. Als ik vacatures bekeek, voelde ik alle energie uit mijn lijf vloeien. Ik heb een gelukkig leven met een fantastische vrouw, een fijn gezin, een prettig thuis en een leuke hond. Alleen als het op werk aankwam, blokkeerde ik.

Een kerntalentenanalyse bij een gerenommeerde HB-coach bevestigde voor een groot deel wat ik eigenlijk wel wist. Zij liet zich een paar keer UHB ontvallen als ze het tegen en over mij had en vertelde me ook dat ik hoogsensitief was. Dat kon er ook nog wel bij.

Ik bleef in mijn vicieuze cirkel en kwam daar niet uit. Ik hing tussen ambitie en berusting. Mijn vrouw is blij met de dingen die ik als huisman doe, maar voor mezelf geeft het geen voldoening.

Dan komt er ineens via Instagram een programma langs dat me erg aanspreekt. Het sluit aan op het onderbewuste brein en mijn communicatievisie, de sportpsychologie en hypnose. Als dat onderbewuste brein minimaal 95% van je denken bepaalt, waarom zou je dat dan met die paar procent ratio gaan bestrijden? Kansloos!

Het traject omvat allerlei onderwerpen en bijbehorende oefeningen om je geest positief te stemmen. Er zitten ook hypnosesessies bij die je onderbewuste afscheid doen nemen van ingesleten patronen, mechanismen en overtuigingen. In plaats daarvan komen positieve suggesties.

Ik geloof daarin en merk al snel dat ik veel luchtiger en positiever begin te denken. Ik zeg mijn deelname aan het tv-programma Parels voor de Zwijnen af. Zij wilden met mij over hoogbegaafdheid en bore-out praten.

Ik kies ervoor om niet meer vanuit negatieve ervaringen over mijn HB-zijn te praten. Daarmee voed ik mijn onderbewuste namelijk opnieuw met negatieve overtuigingen en saboteer ik mijn traject. Want je bent wie je denkt.

Hoogbegaafdheid is een gave met een aantal mooie eigenschappen. Er zitten wat aspecten aan waarmee je rekening moet houden in een wereld waarin 97 à 98% van de mensen niet hoogbegaafd is. Alleen door het als kans te gaan zien en afscheid te nemen van alle negatieve emoties en overtuigingen die jarenlang in verkeerde omgevingen in je onderbewuste zijn ingesleten, kom ik verder.

Hank

Ik schrijf dit blog onder het pseudoniem ‘Nova’. Ik ben sinds een jaar of vijf gediagnosticeerd met hoogbegaafdheid en sta op de wachtlijst voor diagnostiek voor ADHD. Met de jaren weet ik steeds beter hoe ik mijn leven zo kan inrichten dat er balans is. Of nou ja, zo veel balans als er kan zijn op de dunne evenwichtsbalk van mijn leven.

Er is echter één terugkerend ding dat die balans steeds overhoop gooit: vakantie.

Waar vakantie voor veel mensen iets is om naar uit te kijken, levert het voor mij gemengde gevoelens op. Aan de ene kant verheug ik me van tevoren op het ‘niet moeten’ en op het uitslapen. Aan de andere kant voel ik me meestal het meest ongelukkig op vakantie. Alle structuur valt weg, de activiteiten zijn minder uitdagend dan mijn werk en op vakantie naar het buitenland mis ik de sociale prikkels die ik nodig heb om me gelukkig te voelen. Alleen diepgaand sociaal contact geeft echt voldoening.

Aangezien ik docent ben, heb ik regelmatig en relatief veel vakantie. Dit klinkt voor sommige mensen als hét voordeel van deze baan, maar is voor mij juist echt een nadeel.

Ik heb lang gedacht dat er iets mis met me was, helemaal omdat iedereen altijd het woord ‘genieten’ gebruikt in de context van vakantie. En daar liep ik dan, in de zon, met het prachtigste uitzicht, een ijsje en een lieve jongen naast me, vast in mijn hoofd, met eindeloos de gedachte waarom ik dan niet gelukkig kon zijn, want er was toch niets aan de hand?

De lucht was stralend blauw en in mijn hoofd was het pikzwart.

Existentiële vragen bleven maar terugkomen, terwijl voor mijn gevoel iedereen om me heen aan het genieten was.

Wat kunnen diagnoses, therapie en medicatie dan een verschil maken!

Diagnose

Zowel bij extraverte hooggevoeligheid, wat dan weer veel overlap heeft met hoogbegaafdheid, als bij ADHD zijn er verschillen in hoe je brein werkt ten opzichte van neurotypische mensen. Bij extraverte hooggevoeligheid wordt dopamine sneller afgebroken en bij ADHD zijn je dopaminelevels van nature lager. Onderprikkeling ligt dus altijd op de loer.

Mijn normale leven heb ik daarop ingericht, met een goede structuur van sociale prikkels, uitdaging en uitrusttijd. In vakanties valt dit weg. Ik heb dus moeten leren om die structuur zelf aan te brengen.

Ik plan nu mijn eigen scholing, tijd met vrienden en in de zomervakantie zelfs een bijbaantje om balans te houden. Een ideale structuur is voor mij om de dag iets sociaals en om de dag tijd voor mezelf mét uitdaging, zoals bijscholing of lesvoorbereiding voor na de vakantie. Niet het stereotype beeld van vakantie, wel mijn ideaalbeeld.

Een paar weken vul ik op die manier in en dan is het tijd om mijn bijbaantje te beginnen. Die uitdaging geeft me een boel voldoening.

Therapie

Tijdens therapie heb ik geleerd, en ben ik nog steeds lerende, dat dit fenomeen van moeite hebben met vakanties hoort bij de labeltjes die ik heb. Dat ik dat mag accepteren en van andere dingen mag genieten dan anderen.

Waar anderen genieten van op vakantie gaan, ga ik liever maximaal vijf of zes dagen weg en bel ik met regelmaat met vriendinnen om aan mijn behoefte aan sociaal contact te voldoen. Waar sommige mensen genieten van weken nietsdoen, geniet ik van fysieke inspanning, uitstapjes met vrienden en familie, mezelf ontwikkelen en mijn bijbaantje.

Medicatie

Sinds een tijdje heb ik dexamfetamine voorgeschreven gekregen. Wat maakt dat een verschil!

Waar ik eerder altijd minimaal twee gedachtensporen had, en ik dus prima kon doen alsof ik het leuk had terwijl op het andere spoor mijn hoofd mezelf afkraakte of bleef lastigvallen met existentiële twijfels, heb ik er nu nog maar eentje.

Dat betekent dat ik vaker met één ding tegelijkertijd bezig kan zijn en daar voldoening uit kan halen, omdat er geen eindeloze stroom nare gedachten op de achtergrond speelt. Ook maakt dexamfetamine dat mijn dalen minder diep zijn, zonder dat de pieken minder hoog zijn. Wat geweldig!

Dat maakt negatieve emoties ook een stuk beter te verdragen.

Als ik dit nu zo opschrijf, dan klinkt het misschien alsof ik mijn weg wel heb gevonden. Toch ben ik vaak weer verbaasd over de onderprikkeling die onvermijdelijk toeslaat aan het begin van de vakantie.

Soms maak ik de fout om te denken dat ik het wel aankan en plan ik te weinig structuur. Soms is iemand ziek of zegt iemand af, waardoor mijn structuur wegvalt. Soms zit het leven gewoon even tegen.

Aangezien ik heb opgemerkt dat ik dan steeds tegen hetzelfde aanloop, heb ik een vakantiehandleiding gemaakt, volledig geschreven tijdens vakanties, want dat geeft prikkels ;), waarin ik mezelf stappen geef om er weer bovenop te komen.

En dan, na een tijdje, vind ik een nieuw ritme en lukt het me, op mijn manier, om te genieten van vakantie.

Dan wandel of ski ik in de bergen, heb ik een fijn diep gesprek met een vriendin, ga ik uit met mijn oma, leer ik iets interessants tijdens een nascholing, knutsel ik een middag met dexamfetamine op, maak ik een lessenreeks voor na de zomer, barbecue ik met mijn vrienden en heb ik plezier met mijn bijbaantje.

Nu ik weet wie ik ben, daar compassie mee heb en mijn vakanties daarop inricht, lukt genieten een stuk beter.

Toch vertelden twee mensen mij dat ik dit was. Ze vroegen me niet eens of dit zo kon zijn, maar deelden het me gewoon mee. Ik was opnieuw vastgelopen in mijn werk. Ik merkte dat ik de knop tussen werk en privé niet meer om kon zetten. Ik was niet de echtgenoot en vader die ik wilde zijn.

Als een soort noodkreet had ik me op Facebook, friends only, afgevraagd wat er toch mis met me was. Waar dat vrolijke, slimme jongetje van de basisschool gebleven was. Dat jongetje dat het mooi vond dat meester Henkel me extra opdrachten meegaf over iets dat ik interessant vond. In de klas keek ik meestal uit het raam.

De middelbare school was een drama. Uiteindelijk heb ik toch nog mijn HAVO-diploma gehaald. Ik koos een HBO-studie die zo breed was dat die me niet snel zou vervelen. In de eerste maand van de studie ontmoette ik een leuke studente waarmee ik verkering kreeg. Ze deed een andere opleiding en vroeg me soms of ik niet moest leren, zoals mijn klasgenoten. Maar het proefwerk was pas overmorgen, dus dat kon nog wel. Ineens was ik afgestudeerd. We trouwden, ik moest nog in dienst en ging daarna aan het werk.

In elke baan of functie was ik redelijk snel uitgekeken. Ik vertrok als ik de ergernis niet meer op kon brengen. Altijd was er gedoe, vond men mij lastig of ingewikkeld. Ik ergerde me eraan dat anderen logische dingen niet snapten. Ik verveelde me als ik op anderen moest wachten terwijl ik al veel verder was. Het vrat aan mij. De vraag in mijn hoofd werd steeds meer wat er mis met mij was. Tot ik die op Facebook stelde.

En nu vertelden twee mensen onafhankelijk van elkaar me dat ik hoogbegaafd was. Eén deed er een linkje bij. Ik moest me daar maar eens in gaan lezen. Ik downloadde een gratis e-book over hoogbegaafdheid. Bij het lezen ervan was ik stomverbaasd. Hoe kon iemand die mij niet kende een boek schrijven dat voor 95% over mij ging? Ineens vielen alle puzzelstukjes in mijn hoofd op hun plek. Er viel ook meteen een zware last van mijn schouders. Er was dus niks mis met mij. Ik was gewoon “anders bedraad”.

Ik hoorde blijkbaar bij de 2 à 3 procent van de populatie met een IQ hoger dan 130, al is hoogbegaafdheid veel meer dan een score op intelligentie. Het is onder andere snel en conceptueel denken, de drang om dingen te ontwikkelen en verbeteren, een sterk rechtvaardigheidsgevoel, enorme interesse in bepaalde onderwerpen en totaal geen interesse in andere, of in dingen waarvan je het nut niet inziet.

Ik vond interessante YouTube-filmpjes waarvan bepaalde stukjes me pijn deden door hun herkenbaarheid. In het boek “Meer dan intelligent” had ik bij elk hoofdstuk mijn eigen voorbeelden. Ik ging mee met HB-wandelingen. Eindelijk waren er mensen die niet raar opkeken als ik mijn verhaal vertelde, en ik herkende mezelf in hen. Ik was niet alleen. Ook dat heeft me erg goed gedaan.

Ik voel het nu als een soort missie om de bekendheid over hoogbegaafdheid te vergroten omdat ik daarmee anderen kan helpen. Wat als ik zelf eerder de kenmerken van hoogbegaafdheid had gekend in plaats van te denken aan Einstein, Mozart, Hawking en dat soort mensen?

Ik werd gevonden door de redactie van De Publieke Tribune op Radio 1. Een paar dagen na de uitzending werd ik gebeld door een kennis van vroeger. Hij had mijn stem op de radio herkend en was gaan luisteren. Ineens waren er bij hem allemaal kwartjes gevallen.

Daar doe ik het voor.

Daarom ook dit blogje voor Neurodivers Denken.

Ik heb vaak gezegd dat ik niemand hoogbegaafdheid toewens. Inmiddels begin ik daar anders over te denken. Daar zal ik een andere keer iets over vertellen.

Hank

Vanaf mijn 17e werk ik in de zorg. Ik heb altijd van mijn werk als verpleegkundige gehouden en vaak stond dit in prioriteit hoger dan mijn gezin. Ik heb hier altijd veel kwaliteiten van autisme in kwijt gekund, ook in alle jaren dat ik nog geen diagnose had. Mijn diagnose autisme kwam pas in 2023 toen ik vastliep in een vervolgopleiding.

2025 was mijn jaar van rouw, autisme, een autistische burn-out en veerkracht.

Mijn burn-out

Ik zit op de bank, een rustige dinsdagochtend in juni 2025. In de kamer spelen twee jongetjes van 5 en 7 jaar, mijn kleinzonen. Ze logeren een nachtje bij mij.

Donderdag heb ik nog één avonddienst in de wijk te werken en dan een week vakantie. Mijn eerste vakantie zonder mijn man. De maand april was ik nog extra vrij en op 1 mei begon ik weer met werken. Weinig diensten, niet druk, maar ik ben gesloopt.

En zo ineens, uit het niets, terwijl ik op de bank zit… BAM!!!!

De mokerslag van de burn-out knalt zo mijn leven binnen.

Het is 11 uur en het enige wat ik nog kan bedenken is dat ik de dienst donderdag niet kan doen. Ik kan het gewoon niet!

Gelukkig kan ik na enig overleg mijn dienst kwijt aan een invaller. Ik ervaar rust. Nu heb ik zomaar op dinsdag al vakantie. Ik rommel in de tuin, word heel gelukkig van grasjes trekken tussen de tegels. Ik doe mijn boodschappen en als die maar op een briefje staan komt het wel goed. Ik lummel en klungel wat raak. Ben traag in handelen en denken. Maar niet vervelend.

Na een paar dagen volgt echter alweer de onrust, want er staat immers alweer een dienst op mijn kalender. Eén dienst in een week. Ik doe die dienst, dat is immers zo gepland in het rooster.

Nachten ervoor slaap ik al niet, sta op mijn werkdag in tranen op, eet mijn brood samen met mijn tranen en op de fiets naar mijn werk rollen de tranen over mijn wangen. Uiteraard werk ik mijn route zoals het hoort, want ik wil immers niet dat de cliënt hier last van heeft.

En ik ben moe, zo verschrikkelijk moe. Op deze manier heb ik juni gewerkt en omdat ik zo moe was kreeg ik de aanpassing dat ik in juli maar één ochtend per week zou werken.

Daarbij had ik zelf al bedacht dat ik dan in augustus natuurlijk naar twee ochtenden zou gaan. Ik mocht dan wel in de rouw zijn, maar werk is werk, daar word ik tenslotte voor betaald.

Wat echter gebeurde was dat ik vast ging lopen in mijn rouw. Ik, die altijd zo rationeel was, alles zo goed op een rijtje had. Ik liep volledig vast en verloor mijzelf. Ik zie mij nog op de bedrand zitten in de nacht, me afvragend wie ik nou toch eigenlijk nog was.

Ik denk in beelden en zie mezelf dobberend in een kuipje op zee, met loshangende touwtjes, los van mezelf, los van mijn geliefde, los van mijn werk. Alleen nog met een dun lijntje vast naar mijn kinderen.

Aan de buitenkant zag je niets aan mij. Ik ben door de jaren heen een kampioen maskeren en camoufleren geworden, ik was het mij niet eens bewust. Ik heb mezelf altijd als mentaal heel sterk gezien, maar besefte dat ik dit nu even niet was. Wel ben ik er altijd van overtuigd gebleven dat ik dit wel weer zou worden.

In augustus heb ik via het werk een psychologe thuis gehad voor een paar gesprekken. Werkafspraken gemaakt naar een minimale inzet, want ik wilde mij niet ziekmelden. Ik was in de volle overtuiging dat wanneer ik dat zou doen ik nooit meer terug zou komen. Maar één ochtend in de week ging ook niet. Totale mentale uitputting en ontkoppeling, dat was wat ik ervaarde.

Zolang ik rustig thuis mijn eigen gang kon gaan voelde ik mij best redelijk, althans dat dacht ik toen. Elke gedachte richting werk leverde torenhoge stress op en ik had voortdurend in mijn hoofd dat ik zo snel mogelijk weer mijn 20 uur per week moest zien te werken, terwijl ik alle ruimte kreeg van mijn werk.

De maand september had ik vakantie en ging ook werkelijk op vakantie. Een busreis, met 45 man, naar Kroatië en Slovenië. Mooi, onbekend terrein voor mij en ook om die reden gekozen. Maar totaal overprikkeld.

Overdag mijn masker op en ervoor gaan. Ik heb ook echt wel genoten. Maar elke avond na het diner vluchtte ik naar mijn hotelkamer en zat dan uren in een kleurboekje te kleuren om weer tot rust te komen.

En ik was bang voor mezelf. Een kamer op driehoog, een raam dat open kon en een rolluik dat naar beneden gelaten kon worden. Ik durfde niet met open raam te slapen uit angst dat ik misschien in de nacht rare dingen zou gaan doen en naar beneden zou springen. Volstrekt onlogische gedachte, want ik had geen enkele behoefte om zoiets te gaan doen, maar mijn angst was echt.

Per 1 oktober heb ik mij toen volledig ziekgemeld en ben dat op dit moment nog steeds.

De gesprekken met de psycholoog hadden omwille van de kosten plaatsgemaakt voor bezoekjes bij de POH-ggz. Daar had ik een goede klik mee en fijne gesprekken. Alleen, net als de psycholoog, kreeg ik als advies dat ik lief voor mezelf moest zijn en leuke dingen moest gaan doen.

Hoe dan???

Ook werd benoemd dat mijn probleem niet vanuit rouw kwam, maar een autistische burn-out was vanuit het korte en heftige ziekteproces en overlijden van mijn man. Dat ik zo op mijn tenen had gelopen en onder zware stress had gestaan. Ik had nog nooit van een autistische burn-out gehoord. Weer wat geleerd.

Vervolgens kwam de bedrijfsarts in beeld. Een hele rustige aardige man die direct zei dat ik zeker weer aan het werk zou komen, want ik had altijd gewerkt. Daar ging ik thuis uitgebreid over nadenken. Ook gaf hij aan dat ik mijn masker bij hem af mocht zetten omdat het hier (spreekkamer) veilig was.

Veilig?? Nou, echt niet. Ik stond stijf van de stress.

De bedrijfsarts was van mening dat de begeleiding van de POH-ggz niet voldoende was, dat alleen een klik niet voldoende was. Dus, volgzaam als ik was (ik had totaal geen eigen mening meer), heb ik een autismecoach gevonden. Toevallig ook een man, net als mijn POH, en zelf ook autisme. Ook een goede klik mee.

Best een kostenplaatje, want dit was iemand met een eigen praktijk, maar ik heb er veel aan gehad. Op zijn advies heb ik de bedrijfsarts een brief gemaild waarin ik het verhaal heb gedaan hoe ik in mijn werk altijd zo op mijn tenen had gelopen en daar mentaal een heel hoge prijs voor had betaald.

Elk bezoek aan de bedrijfsarts bleef stressvol en ik werd nu door een collega begeleid die meeging naar de afspraken. Ik ging braaf naar teamoverleg elke drie weken en kon eerder weggaan als het teveel werd.

En altijd die druk die ik mezelf oplegde richting een snelle terugkeer. Ik zat mezelf heel erg in de weg en dit belemmerde mijn herstel.

Maart 2026 bracht mij een kantelpunt in mijn herstel. Ik ging een paar dagen alleen naar Vlieland. De datum van mijn man zijn verjaardag viel hier ook in. Uren gewandeld langs het strand, door de duinen en het bos. Letterlijk uitgewaaid. Ik heb het altijd nodig gehad om alleen te kunnen zijn en dit heeft mij ontzettend goed gedaan.

Op advies van mijn autismecoach ben ik vrijwilligerswerk gaan doen. Dit naar aanleiding van een opmerking van mij dat ik mijn pensioen naar voren wil halen, naar maart 2027, en dan iets zou willen doen omdat ik daar naast werk nooit energie voor over had.

Zijn advies was om het om te draaien. Nu vrijwilligerswerk oppakken en dan kijken waar nog ruimte bleef voor werk. Dat was voor mij het kantelpunt waarin ik mijn dwang en drang naar werk kon loslaten en mij echt ging richten op mijn mentale gezondheid en weg naar herstel.

Ik vond iets wat bij mij past, de Herstelruimte, waar mensen met mentale problemen kunnen binnenlopen voor een praatje, kop koffie of een activiteit. Alle vrijwilligers en ervaringsdeskundigen hebben ook hun mentale rugzak en wat het vooral zo waardevol maakt is dat er niet geoordeeld wordt. Ik zit hier op mijn plek. Vrijdagochtend is mijn vaste ochtend daar.

En ben nu, eind mei, heel voorzichtig weer een uurtje mee de wijk in geweest. Ik ervaar hier weer ruimte voor. Niet meer om terug te keren naar 20 uur in de week, maar om te zien wat haalbaar is. Wanneer dat gaat kan ik langzaam opbouwen en hoop ik na mijn vervroegde pensioen nog invaller te kunnen zijn. Alleen maar in de ochtend werken, daar heb ik de meeste energie.

Langzaamaan lukt ook lezen weer. Waar ik eerder een boek per dag las, kon ik vorig jaar geen drie zinnen lezen en was ik de draad al kwijt.

Ik heb veel geleerd in 2025. Leren omgaan met verlies, rouw, de autistische burn-out en weer opklimmen. Ervaren dat ik fysiek fit was en tegelijkertijd mentaal compleet uitgeput. Ik heb geleerd dat ik niet altijd sterk hoef te zijn en ben veel milder voor mezelf geworden.

In oktober ben ik na 45 jaar weer gaan tekenen. Terug naar iets vertrouwds uit mijn kindertijd. Ik tekende alles wat in mijn hoofd zat. In een hyperfocus rolden er drie tekeningen per dag uit mijn handen. Ik maak er albums van, gecombineerd met foto’s en mooie teksten. Ondertussen ben ik aan mijn vierde album bezig.

Ik heb mijn levensverhaal getekend, waar ik in mijn eigen tekeningen het autisme al herken bij het tweejarige meisje van destijds. Ik heb een album van mijn rouwjaar en een van mijn herstel getekend.

Voor mij heeft dat helend gewerkt. Op die manier verwerk ik het overlijden van mijn liefste, maar ook de rouw van mijn late diagnose, mijn autistische burn-out en wat er maar in mijn hoofd zat. Nu werk ik aan een album waarin ik vooral de positieve kanten teken die autisme mij brengt.

Nu ik herstellend ben van de autistische burn-out besef ik pas goed hoe slecht het mentaal met mij ging. Ik hoop dan ook oprecht dat het mij lukt om beter naar mezelf te leren luisteren en niet weer continu over alle grenzen heen te gaan.

Tot slot

Wat mij heel erg heeft geholpen is praten, tekenen, wandelen, fietsen en lummelen. Kortom, mogen doen wat ik op dat moment wilde en me daar niet schuldig over voelen. Dat was een lange weg met veel hobbels.

Ik ben er nu veel beter aan toe, maar besef ook dat ik een mentale kwetsbaarheid zal houden en ik heb dit voor mezelf ook geaccepteerd.

2025 was een heel zwaar jaar, maar ik mag ervaren dat ik er ook sterker door ben geworden.

Voor iedereen die worstelt met zijn of haar mentale problemen: probeer lief voor jezelf te zijn en houd moed!

Ook een gastblog schrijven voor Neurodivers Denken?

Heb jij een ervaring, inzicht, verhaal, beeldverhaal of onderwerp waarvan je denkt: dit zou anderen kunnen helpen of herkenning kunnen geven? Dan nodigen we je van harte uit om een gastbijdrage aan te leveren.

Je hoeft geen schrijver te zijn en een diagnose is niet noodzakelijk. Persoonlijke ervaringen, herkenning en echtheid vinden wij belangrijker dan perfecte teksten.

Eenmalig bijdragen mag, vaker ook. Tekst, beeldverhaal of een andere creatieve vorm, we denken graag met je mee.

Interesse? Stuur een bericht naar nanda@neurodiversdenken.nl.

Als betrokken en ook nieuwsgierige vriendin bezocht ik de thema-avond van de Vrouwen en Autisme Club: VAN OVERLEVEN NAAR LEVEN. Nanda leest diverse passages voor uit haar boek: Tussen mensen, maar alleen. Haar boek en levensverhaal vormen een mooie rode draad door de hele avond. 

Ik heb haar boek ook gelezen. Het heeft me vaak tot tranen toe geëmotioneerd. Haar boodschap over tussen de mensen zijn, maar je toch afzijdig voelen en een tweederangsgevoel ervaren, is heel herkenbaar. Het voelt bijna alsof die speciaal voor mij persoonlijk geschreven is. Heel bijzonder als iemand anders precies de juiste woorden heeft voor wat jij voelt. Luisteren naar Nanda’s ervaringsverhaal blijft voor mij iets met een gouden randje. Elke keer ontdek ik weer een nieuw laagje in mezelf en het verhaal. 

De zaal gaat open om 18:45, en de lezing begint om 19:00 uur. Bij binnenkomst voelde ik het meteen. Nog voordat er iets gezegd werd. Het was geen groot moment, maar een onderbuikgevoel dat zei: Goed dat je er bent, hier mag je vrijuit praten en je ongemaskeerde gezicht laten zien. Alsof er ruimte was om even te mogen landen. Dat is in een maatschappij die niet gemaakt is voor neurodiverse denkende mensen een hele verademing. 

Een terloopse opmerking in de pauze over hoe onprettig een balpen schrijft op een ribbelig tafelblad bevestigt mijn gevoel. Zoiets onbenulligs misschien, maar juist daarin zat voor mij veel betekenis. Aandacht voor kleine ongemakken, zonder ze weg te wuiven. Het gaf me het gevoel dat hier oog was voor hoe dingen echt ervaren worden. 

Ik zie mensen zoals Nanda Remkes en Marion van Creij (oprichter van Vrouwen en Autisme Club) als pioniers in een maatschappelijk verhaal dat groter is dan henzelf. Marion geeft binnen haar mogelijkheden een podium aan Nanda en haar herstelverhaal. En Nanda vertelt binnen haar mogelijkheden haar herstelverhaal op dat podium. In mijn ogen is deze samenwerking een typisch voorbeeld van women supporting women! 

Een ander moment waarop het begrip “vrouwen dragen elkaar” ook zichtbaar werd. Was tijdens het gesprek over dat we als vrouw met autisme op sommige vlakken in het sociale verkeer niet kunnen voldoen aan die maatschappelijke sociale verwachting en norm. Op dat moment werd voor mij zichtbaar wat het betekent als vrouwen elkaar echt dragen. Niet als slogan, maar in de praktijk. Mooi om die universele (er)herkenning terug te zien bij iedereen. 

Nanda deelt ook iets over herstel. Door een ijzersterk visueel voorbeeld blijft haar boodschap goed hangen. Nanda heeft twee mokken in haar hand. Een is puntgaaf en de andere zit vol barsten gevuld met gouden lijm. Ze vertelt hierbij dat de meeste mensen bij herstel denken: Door in therapie te gaan ga ik weer terug naar de puntgave ik. 

Maar teruggaan naar start kan alleen bij Monopoly, zo werkt het niet in het echte leven. Het beeld van de twee mokken maakte dat heel concreet. Die twee mokken zo naast elkaar brengt me in gedachten terug naar waar het om draait bij herstelgericht bezig zijn. Wat ik ook herken in het verhaal van Nanda rondom herstel, is de zoektocht en worsteling met: Oké, ik heb nu bepaalde diagnoses, maar hoe ga ik hier dan nu mee verder?! 

Zelf leef ik niet zo in de illusie dat ik door therapie of gesprekken met een psycholoog schoon schip maak en weer vrolijk opnieuw kan beginnen. Ik geloof in de kracht van Kintsugi (letterlijk “gouden verbinding”). Dit is een eeuwenoude Japanse techniek waarbij breuken niet worden verborgen, maar juist worden benadrukt met goud. Het leven is nu eenmaal tekenend. Die krassen blijf je zien of je dat nu wil of niet. De kunst is juist door middel van bezig zijn met herstelgericht handelen een manier te vinden om je pijn op een voor jou zo draaglijke manier bij je te dragen. Jouw manier vinden hoe je ergens mee om kunt gaan is niet gemakkelijk maar gelukkig hoef je dit ook niet alleen te doen. Met behulp van professionals schrijf je als het ware je eigen handleiding en gebruiksaanwijzing. Herstelgericht aan jezelf werken is dus bereid zijn de schoonheid in te zien van oneffenheden in jezelf en daarmee toch vooruit te bewegen. 

Rond mijn achtste levensjaar kreeg ik mijn diagnoses. Op een relatief jonge leeftijd ben ik gaan leren om op een volwassen manier omgaan met grote dingen zoals het reguleren van emoties. Leren om op die manier naar jezelf te kijken, dat neem je voor altijd mee in de rest van je leven. Jong geleerd, oud gedaan zeg maar. Soms werkt dit in mijn voordeel en soms in mijn nadeel. Herstelgericht of bezig zijn met herstel is nooit écht klaar of af. Als het goed is blijf je het de rest van je leven doen. Schrik niet, de frequentie en de moeite die het kost om ermee bezig te zijn nemen af. Je wordt er vanzelf handiger in. Dit is mijn eigen ervaring met herstel. Het vraagt onderhoud en voortdurend bouwen aan je mentale welzijn. 

Na het voorbeeld en uitleg vanuit Nanda over herstel mag het publiek reageren. Wat me meteen opvalt uit de reacties is hoe sterk bij veel vrouwen het verlangen leeft om gewoon “normaal” te zijn. Om niet op te vallen, niet moe te zijn, niet steeds te hoeven uitleggen. Dat verlangen raakte me. Misschien juist omdat ik zelf vroeg woorden kreeg voor wat er speelde, en lang dacht dat dat voldoende zou zijn. Dat blijkt niet zo. Ook met taal en verklaringen blijft de zoektocht bestaan. Ik ben er eventjes stil van. 

De mensen hier willen zo graag weg van wie ze zijn. Terwijl deze avond ook gaat over een stuk ervaringsdeskundigheid. Over werken met dat wat er wel is of werken met wie je bent i.p.v het wegduwen van wie je bent. De prijs van positief denken is dat je jaren bezig kunt zijn met het op orde brengen van je cognitieve ecologie, waardoor het leven zelf aan je voorbij trekt. 

Ik moet dan altijd denken aan een groot bos, dat donker is door alle grote bomen. De bomen staan symbool voor negatieve gedachten. Je kunt proberen deze bomen een voor een om te kappen. Dat is een onmogelijke klus. Je kunt proberen om positieve bomen te planten, waardoor het bos zelf alleen nog maar groter wordt. Als je de hele tijd bezig bent met het kappen en planten van bomen, dan heb je je handen niet vrij om je eigen pad te bewandelen. Stel jezelf dus de vraag: is het echt nodig dat alle bomen vriendelijk ogen en recht naast elkaar op een rijtje staan!?

De avond is afgelopen en wat ik mee naar huis neem is het volgende: De spanning mag blijven bestaan tussen willen verdwijnen en langzaam leren blijven. Niet alles hoeft opgelost te worden om waardevol te zijn. En herstel hoeft niet altijd te glanzen of glinsteren als goud lijm. Wat ook blijft hangen is het besef hoe ontzettend belangrijk het is dat Nanda blijft doen wat ze doet. Het is zo waardevol dat mensen zoals Nanda woord en taal blijven geven aan de dingen waar zij tegenaan lopen. Als er taal en woord voor is, dan kan wat er onder het oppervlak speelt gaan leven en groeien en bloeien. Op die manier is ze ook een bouwsteen in het verhaal van anderen.